Digital Direct Democracy
   
e-mail
-
-
 
- -
  - |
 
     
-  

 

Δημοκρατα σμερα δεν υπρχει πουθεν. Υπρχουν το πολ φιλελεθερες ολιγαρχες σε ορισμνες χρες σχετικ προνομιοχες. Πρπει να εμαστε τρα πνω απ πντε δισεκατομμρια νθρωποι πνω στη γη. Εναι ζτημα αν υπρχουν 500 600 το πολ 700 εκατομμρια ανθρπων, που ζουν σε χρες, που η πενα δεν εναι καθημεριν πρβλημα, που η καταδωξη, η φυλκιση, η ανελευθερα δεν εναι η καθημεριν πραγματικτητα.

Αλλ και σε αυτς τις οικονομικ αναπτυγμνες και πολιτικ -ας πομε- φιλελεθερες χρες η κατσταση, εν φανεται περπου βισιμη, εναι στην πραγματικτητα απελπιστικ. Εναι απελπιστικ, γιατ ο καθνας δυστυχς δεν κοιτει πιο μακρι απ την μτη του. Τα προβλματα, που αντιμετωπζει σμερα η ανθρωπτητα εναι τερστια. Εναι πρτα – πρτα το πρβλημα που ανφερα προηγουμνως, τι τα 6/7 εν χι τα 7/8 του κσμου ζονε σε να καθεστς φτχειας και τεραστας καταπεσης. Εναι πειτα το πρβλημα το οικολογικ, για το οποο ο καθνας αδιαφορε ενδιαφρεται για μικρς του απψεις, τη στιγμ που ζομε πνω σε μια μπαρουταποθκη, αν προτιμτε μι λλη παρομοωση, πριονζουμε συστηματικ, καθημεριν το κλαδ, επνω στο οποο εμαστε καθισμνοι.

Σ’ αυτς τις προηγμνες και σχετικ φιλελεθερες χρες τ γνεται στην πραγματικτητα; Μιλνε για δημοκρατα. Το πραγματικ καθεστς εναι φυσικ να καθεστς τελεως ολιγαρχικ. Φυσικ υπρχουν οι φιλελεθερες πλευρς αυτο του ολιγαρχικο καθεσττος, υπρχουν ορισμνα δικαιματα των ανθρπων και των πολιτν, υπρχει νας λεγμενος ελεθερος τπος, αλλ εν κοιτξει κανες ποιο πραγματικ κυβερνον, ποιο πραγματικ χουν την εξουσα στα χρια τους, θα αντιληφθε, τι οτε στις χειρτερες εποχς της λεγμενης Ρωμακς Δημοκρατας -που δεν ταν ποτ δημοκρατα, αλλ ολιγαρχα- το ποσοστ αυτν, που χουν δναμη μσα στην κοινωνα δεν ταν τσο λγο, σο εναι σμερα.

Και για να μιλσω για παρδειγμα για την κατσταση τη Γαλλικ, που την ξρω κπως καλτερα, ο ενλικος και ψηφοφρος πληθυσμς στη Γαλλα εναι περ τα 35-37 εκατομμρια. Εν κανες αθροσει τη λεγμενη πολιτικ τξη, τους κυραρχους της οικονομας, αυτος, που παζουν πραγματικ ρλο στη χειραγγηση της κοινς γνμης, ιδως με τα μαζικ μσα πληροφρησης και κποιες λλες κατηγορες θα φτσει ενδεχομνως στο σνολο 3.700 ατμων, επνω σε 37 εκατομμρια. Αυτ μας δνει μι αναλογα ενς στις δκα χιλιδες.


Υπρχουν νθρωποι, οι οποοι ασκον κριτικ στην αρχαα Αθηνακ Δημοκρατα, διτι νας ελεθερος πληθυσμς εκατ χιλιδων ανθρπων εχε σως στη χειρτερη περπτωση εκατ χιλιδες δολους. Δεν το λω αυτ, για να δικαιολογσω την παρξη της δουλεας. Το λω απλς, για να δεξω ποι εναι η πραγματικ κατσταση σμερα και φαντζομαι, τι ν κνετε κποιο λογαριασμ αντστοιχο στην Ελλδα θα βρετε το πολ χλιους ανθρπους οχτακσιους ανθρπους, οι οποοι πραγματικ παζουν να ρλο σε λων των εδων τις εξουσες που υπρχουν.

Απναντι σ’ αυτ την κατσταση παρατηρομε να λλο εξ σου κρσιμο φαινμενο. Παρατηρομε, τι στους λαος αυτν των χωρν (λαν, που παιξαν να μεγλο ρλο στην ιστορα – δεν μιλω τρα για τις μχες και τις κατακτσεις, μιλω για τον πολιτισμ, ιδως για την πολιτικ δημιουργα) μετ απ το μεγλο σκοτδι, που επικρτησε απ τη Ρωμακ Αυτοκρατορα ως την αρχ των μοντρνων χρνων, στη Δυτικ Ευρπη ξαναδημιουργθηκε να ελευθερωτικ κνημα. Στην αρχ με την πρτη αστικ τξη, που δημιουργοσε πλεις, που προσπαθοσαν να αυτοκυβερνηθον μσα απ αγνες, στους οποους και η αστικ τξη παιξε φυσικ ρλο και η μικροαστικ και αργτερα τερστιο ρλο η εργατικ τξη και ως κατλοιπο αυτν των αγνων μειναν αυτ, που χαρακτηρζονται σμερα ως δημοκρατικο φιλελεθεροι θεσμο.

Σ’ αυτς τις χρες αυτο οι θεσμο δεν ταν ποτ δρο των κυραρχων, οτε δρο των καπιταλιστν, οτε αναγκαα αποτελσματα του οικονομικο συστματος. Αυτο οι θεσμο κατακτθηκαν με σειρ αγνων και στοχισαν βουν ολκληρα πτωμτων και ποταμος αιμτων· πτωμτων και αιμτων, που εξφραζαν σε λες αυτς τις περιπτσεις τους αγνες των λαν.

Πο βρσκονται αυτο οι λαο σμερα και πο βρσκεται λλωστε και ο ελληνικς λας; Νομζω, τι ο εμφανστερος χαρακτηρισμς, που θα μποροσε να δσει κανες εναι, τι βρσκονται σε μι κατσταση πολιτικς απθειας, ιδιωτικοποησης, ανευθυντητας, κυνισμο, αδιαφορας για τα κοιν και τα πολιτικ και γενικτερα μις στσης απναντι στη ζω τους την ιδιωτικ και την κοιν, που εναι περπου μια στση αποχανωσης μσα στον καταναλωτικ και τηλεοπτικ αυνανισμ.

Το λω αυτ, για να πω, τι η σημεριν κατσταση δεν εναι απλς το αποτλεσμα των συνομωσιν, των μανουβρν, των χειρισμν των κυριρχων στρωμτων (εν τα κυραρχα στρματα μπορον να κνουν ατιμωτητ αυτ, τα οποα κνουν, ξρετε πνω στο πετσ σας), αλλ διτι οι λαο μνουν απαθες το πολ σηκνουν τους μους τους λγοντας «τους ξρουμε, εναι λοι οι διοι παλιανθρωποι».

Δημοκρατα δεν σημανει π.χ. τα ανθρπινα δικαιματα, την λλειψη λογοκρισας, εκλογς. λα αυτ εναι καλ και για, αλλ εναι δευτρου και τρτου βαθμο επακλουθα της δημοκρατας. Δημοκρατα εναι το κρτος του δμου, δμος εναι ο λας. Κρτος στα αρχαα Ελληνικ σημανει ββαια τη δναμη και ενδεχομνως τη βα την ωμ βα και εναι χαρακτηριστικ, ταν στα να Ελληνικ δημιουργθηκε πραγματικ να κρτος, πραμε απ τα αρχαα Ελληνικ τη λξη κρτος, που σημανει δναμη βα. Θα μποροσαμε να προυμε τη λξη πολιτεα, δεν εναι τσι;

Δημοκρατα εναι η εξουσα του δμου και δη εν σκεφτομε αυτς τις λξεις τα ουσιαστικ προβλματα εμφανζονται. Πρτα – πρτα τ εναι ο δμος, ποις εναι ο δμος, ποις ανκει στο δμο και δετερον τ θα πει εξουσα. Το γεγονς λλωστε, τι ο διος ο χαρακτηρισμς, ο διος ο ρος, που σημανει αυτ το πολτευμα ανογει αυτ τα ερωτματα δεχνει τον ιδιατερο χαρακτρα αυτο του πολιτεματος, που γεννιται την δια στιγμ με τη φιλοσοφικ αναζτηση σε αντθεση με λλα πολιτεματα, στα οποα ττοια ερωτματα δεν γενννται. Για παρδειγμα, αν χετε μι μοναρχα, ξρετε, τι εναι η αρχ του μονρχη και αυτς ο μονρχης εναι πντοτε καθορισμνος κληρονομικ και με οποιοδποτε λλο τρπο. Επσης η αριστοκρατα εναι αυτ, που τα μλη της αρχς της εκ γενετς ανκουν σε μα ορισμνη κοινωνικ τξη. Η δημοκρατα δη απ την ονομασα της ανογει τις ερωτσεις και τα προβλματα και απ αυτ την ποψη δεν εναι τυχαο, τι η γννησ της συμππτει κατ τελεως ουσιαστικ τρπο με τη γννηση αυτς της απεριριστης ερτησης και επερτησης, που εναι η φιλοσοφα.

Η δημοκρατα εναι να πολτευμα θλει να εναι να πολτευμα που αποβλπει στην αυτονομα και την κοινωνικ και την ατομικ. Γιατ μιλμε εδ για αυτονομα; Διτι ο μγιστος αριθμς των ανθρωπνων κοινωνιν πντοτε εγκαθιδρθηκε πνω στη βση μις ετερονομας, δηλαδ οι θεσμο που υπρχαν, θεσμο με τη γενικτατη ννοια, αλλ και οι πολιτικο θεσμο θεωρονταν πντοτε, τι εναι δεδομνοι, τι δεν μπορον να αμφισβητηθον και ταν καμωμνοι κατ ττοιο τρπο, στε να μην εναι δυνατν να γνει επερτηση σχετικ με αυτος τους θεσμος. Για παρδειγμα, σε θεσμσεις πρωτογνων φυλν, οι θεσμο της φυλς χουν παραδοθε ανκαθεν απ τους θεμελιωτς ρωες απ τους προγνους· θεωρονται αυτονητοι.

Το ορθ και το μ ορθ ακολουθε ορισμνους παργοντες, το επιτρεπτ και το μ επιτρεπτ και απαγορεεται καν να τους αμφισβητσει κανες· εναι αδιανητο να αμφισβητηθον, οι νθρωποι τους χουν ενσωματσει, τους χουν εσωτερικεσει με την ιδα τους την ανατροφ, δηλαδ με την δια τους την κατασκευ σαν κοινωνικ τομα. Τ γινε στην Ελλδα την αρχαα για πρτη φρα και τ επαναλφθηκε στην Ευρπη απ τον 12ο – 13ο αινα και μετ; Μι ρξη αυτο του ετερνομου καθεσττος και μι κνηση προς την αυτονομα και αυτ η κνηση εκφρζεται πολιτικ με το κνημα το δημοκρατικ και με σους δημοκρατικος θεσμος δημιουργθηκαν. Αυτονομα απ αυτ την ποψη φυσικ, η ρξη αυτ με την λευτερονομια δεν ταν δυνατ, παρ μνο με την θση υπ αμφισβτηση των δη υπαρχντων θεσμν και αυτ γινε δη στην αρχαα Ελλδα.

Αυτ που βλπουμε π.χ. στην Αθνα περπου απ το 700 – 400 π.Χ. ακμα και μετ εναι η συνεχς περπου μεταβολ των θεσμν. χι τι υπρξαν κποτε ιδεδεις θεσμο, αλλ, τι οι Αθηναοι ποτ δεν παψαν να μεταρρυθμζουν τους νμους τους κατ τρπο, στε να αυξνουν την πραγματικτητα της δημοκρατας δηλαδ τη δυναττητα πραγματικς συμμετοχς του δμου στην εξουσα.

Θα σας ζητσω να θυμηθετε, τι κμματα με την σημεριν ννοια του ρου δεν υπρχαν φυσικ π.χ. στην αρχαα Αθνα. Τα κμματα δημιουργθηκαν στη νετερη εποχ και εναι μια απ τις τραγικς ειρωνεες της ιστορας, τι τα πρτα πραγματικ κμματα που δημιουργθηκαν με την ννοια που δνουμε σμερα σ’ αυτ την λξη εναι δημιουργματα της εργατικς τξης στον αγνα της για την απελευθρωσ της και κατ μμισ τους γιναν τα αστικ κμματα τουλχιστον στην Ευρπη και αυτ τα κμματα εκφυλστηκαν σχετικ γργορα και γνανε γραφειοκρατικ.

Εδ θα θελα να υπογραμμσω να σημεο, που εναι αρκετ παλι στην πολιτικ φιλοσοφα, αλλ πολλο νθρωποι το ξεχννε και ιδως στην Ελλδα. Κατηγορομε συνεχς τους κυραρχους, τι κυριαρχον. Αυτ εναι μα ανοησα, εναι σαν να κατηγοροσαμε τους κλφτες, τι κλβουν, τους ξανθος, διτι εναι ξανθο. Η δουλεα των κυριρχων εναι να κυριαρχον. Εν πρπει να κατηγορσουμε τους κυραρχους, το πολ πρπει να τους εκτοπσουμε απ την θση τους. Πρπει να κατηγορσουμε τους κυριαρχημνους, που αφνουν τον εαυτ τους να κυριαρχεται, δεν εναι τσι; Δεν μπορομε να λμε ταυτοχρνως, τι ο λας εναι παντοδναμος και τι ο οποιοσδποτε δημαγωγς τον τραβει και τον σρνει απ την μτη. Πρπει να πομε, τι υπρχει μα ευθνη του λαο σε αυτ, τα οποα γνονται σμερα, αλλ αυτ δεν φτνει, διτι εδ δεν κνουμε ηθικολογα, το λμε νια να υπενθυμσουμε στους πολτες, τι αυτ τα οποα συμβανουν, συμβανουν με τη συμμετοχ τους και με την συνενοχ τους στω και αν αυτ η συνενοχ δεν εναι ποινικ, εναι μως, πραγματικ συνενοχ.

Γιατ υπρχει αυτ η συμμετοχ, που παρνει τη μορφ της απθειας, της αδιαφορας, του κυνισμο; Απ’ τη μι μερι εναι φυσικ λο αυτ το ιστορικ ρεμα της σγχρονης κοινωνας, που οδηγε τους ανθρπους σ’ αυτ την αποχανωση, σε αυτν τον ατομικισμ, σ’ αυτν τον καταναλωτικ και τηλεοπτικ αυνανισμ. Απ’ την λλη μερι υπρχει και κτι, που δχεται συζτηση και ανασκευ, το γεγονς, τι διεσδυσε μσα στον πληθυσμ και μσα στην εργατικ τξη και σε αυτ εναι υπεθυνος ο Μαρξισμς, η καπιταλιστικ φαντασιακ σημασα, η μθωση -αν θλετε- της γνσης, της επιστμης, των ειδικν, αυτν που ξρουν αυτ που στηρζει αυτ την κεντρικ δομ της σγχρονης κοινωνας και την τελεως ασυμββαστη με κθε δημοκρατικ θσμιση, δηλαδ την ιεραρχα. Γιατ ο τδε εναι στην κορφ και οι λλοι εναι κτω; Διτι εναι σπουδασμνος, διτι εναι επαων, διτι ξρει καλτερα, διτι εναι ειδικς, κ.λπ..

Η αντιπροσπευση εναι πολιτικ αυτοαποξνωση του πολιτικο σματος. Εναι «πρε αγ μου το σχοιν να με κρεμσεις». Η μνη δυνατ μορφ δημοκρατας εναι η μεση Δημοκρατα, που οι νθρωποι αποφασζουν μνοι τους και χι μσω αμετακλτων εκπροσπων. Τρα φυσικ απ πολ καιρ υπρχει το επιχερημα και η συζτηση, την οποα θα ταν ανντιμο να αφσουμε κατ μρος. Αμεση Δημοκρατα υπρξε, το ξρουμε. Υπρξε στην Αθνα και σε μερικς λλες Ελληνικς πλεις, χι σε λες. Δεν υπρξε ποτ στη Ρμη. Αν ποτ ακοσετε καννα καθηγητ Πανεπιστημου να σας μιλει για Ρωμακ Δημοκρατα, βγετε, αγορστε τομτες και ρξτε του. Η Ρμη ταν ολιγαρχα απ την αρχ μχρι το τλος. Αν ακοσετε κανναν μαρξιστ να σας πει, τι η Αθηνακ Δημοκρατα στηριζταν στη σκλαβι, αγορστε πορτοκλια σπια και ρξτε του, διτι σκλαβι υπρχε παντο στον Αρχαο Κσμο, αλλ δεν υπρχε δημοκρατα και πετε του, τι δεν ξρει τον Μαρξισμ αυτς ο δθεν μαρξιστς, γιατ ο διος ο Μαρξ γρφει πολ σωστ, τι η πραγματικ κοινωνικοοικονομικ βση της Αρχαας Δημοκρατας ταν η ελεθερη ανεξρτητη μικροπαραγωγ.

Η βση της Αθηνακς Δημοκρατας δεν ταν η σκλαβι. Οι πλοσιοι εχανε σκλβους, οι περισστεροι απ τους λλους δεν εχανε. Η βση της Αθηνακς Δημοκρατας τανε, τι ο χωριτης, που κανε με τα πδια 25 χιλιμετρα για να κατβει στην αγορ του δμου και να συζητσει και να αποφασσει, ο τεχντης ο Αθηναος φυσικ το διο, ο νατης ο Αθηναος, ο Πειραιτης το διο.

Νομζω δεν εναι ο τπος και ο χρνος τρα να επιδοθομε σε μια μλλον ουτοπικ κατασκευ μιας μεσης Δημοκρατας, που θα περιλμβανε εκατομμρια πληθυσμν, αλλ νομζω, αν υπρχει απ’ τη μι μερι πραγματικ δημοκρατα μεση σε εντητες βσεως, αυτ η πραγματικ δημοκρατα μπορε να λειτουργσει. Κθε αρχ, που κατ’ ανγκην πρπει να εκλεγε εναι χι απλς εκλεκτ, αλλ συνεχς ανακλητ, υπεθυνη για να πρπει να δνει λγο. Νομζω, τι μπορομε να αρχσουμε να λνουμε το πρβλημα της μεσης Δημοκρατας σε μι κοινωνα, που χει τις διαστσεις των σημερινν κοινωνιν και κατ τη γνμη μου, που θα πρεπε να επεκταθε σε ηπειρωτικος και τελικ πλανητικος χρους.

λα αυτ κατ κποιο τρπο εναι δευτερεοντα, χουν ββαια τη σημασα τους, αλλ δεν εναι τα καρια, για να μπορσει η μεση δημοκρατα να λειτοργησει, δηλαδ, για να μπορσει να υπρξει ελευθερα, γιατ γι’ αυτ πρκειται. Ετε σε διαστσεις 20-30 χιλιδων ανθρπων, ετε σε διαστσεις τριν δισεκατομμυρων ανθρπων, πσω, κτω και πανω απ λους τους θεσμος χρειζεται κτι λλο, που καννας δεν μπορε να το αποφασσει να το βαλει σα νμο. Χρειζεται η συνεχς δημιουργικ δραστηριτητα του κοινο, γιατ το κοιν θα βρει, δεν θα το βρω εγ, οτε εσες το πς εναι δυνατν να υπρχει αντχηση ανμεσα σε να κεντρικ πομπ ραδιοφνου τηλεορσεως και στο κοιν που τον δχεται. Το κοιν θα βρει, ο λας, οι λαο θα βρουν κατ ποι τρπο μπορον να δημιουργηθον μορφς, τις οποες σως οτε φανταζμαστε σμερα, οι οποες θα μποροσαν να λσουν προβλματα, που μας φανονται ανυπρβλητα.

Χρειζεται λοιπν αυτ η συνεχς δημιουργικ δραστηριτητα του κοινο και αυτ σημανει κυρως για λους το πθος για τα κοιν κι αυτ δεν εναι δικ μου ανακλυψη, υπρχει σ’ εκενο το καταπληκτικ χορικ της Αντιγνης, που αρχζει «πολλ τα δειν και ουδν ανθρπου δειντερων τλη» και που ο Σοφοκλς ανμεσα στα λλα θαυμαστ χαρακτηριστικ του ανθρπου, αυτ που ονομζει «η αστυνμος οργ”. Αστυνμος θα πει θεσμιστικ και οργ (απ το οποο βγανει λλωστε ο οργασμς) εναι η ακμ του πθους, δηλαδ οι νθρωποι αυτο, που επνω στην ακμ του πθους στσαν πραγματικς πολιτεες, τσι πως αυτ, μσα στην οποα γεννθηκε ο Σοφοκλς και για την οποα γραψε τις τραγωδες του.

 

Το κεμενο αποτελεται απ αποσπσματα διλεξης του Κορνλιου Καστοριδη με ττλο «Προβλματα δημοκρατας σμερα», που δθηκε στις 16 Φεβρουαρου 1989 στο πανεπιστμιο του Βλου. χει συμπεριληφθε στο βιβλο «Πολιτικς στοχασμς και πολιτικς πρακτικς στην Ελλδα (ομιλες 1988-1990), κδ. «Ελεθερο Ανοικτ Πανεπιστμιο Βλου», Βλος, 1990. 

Αναδημοσιεεται απ freeinquiry.gr 

Πηγ: http://infognomonpolitics.blogspot.gr/2012/11/blog-post_1937.html 

 

 

-Σχλια

/ (θα πρπει να κνετε login για να αναρτσετε νο σχλιο)

-

 

 

2009-2012 ALL ABOUT WEB ( , Web development, )