Digital Direct Democracy
   
e-mail
-
-
 
- -
  - |
 
     
-  

 

Κρτος

Στη σημεριν εποχ που λγω των συνθηκν καταστροφικς κρσης χει αναζωπυρωθε το ζτημα της εφαρμογς των νμων τσο εθνικ σο και παγκσμια, θα ταν χρσιμη μια ανλυση της ννοιας του πνεματος του νμου, που αρχικ μπορε να φανεται θεωρητικ, αλλ εναι θεμελιδους σημασας, γιατ απ την ανθρπινη κατανηση εναι που ξεκιννε λα τα εγχειρματα βελτωσης στην ανθρπινη ζω. Οι στρεβλσεις εναι αυτ στα οποα οι νθρωποι λγω αδρνειας γνοιας ιδιοτλειας  επιτρπουν να υπρχουν και να ελγχουν το σνολο της ζως τους.

Μχρι σμερα η κυραρχη αντληψη για τον νμο εναι τι ο νμος επιβλλει μσω τιμωρας διαφρων ρυθμσεων την τρηση της αναγκαας για την παρξη κοινωνας τξης. Θα σταθομε στο στοιχεο της επιβολς και θα παραμερσουμε το πλθος των λλων στοιχεων που σχετζονται με τον νμο.

Νμος και Δικαιοσνη

Η δικαιοσνη ως ιδεατ παζει μικρτερο ρλο και επιπλον εναι τελεως εξαφανισμνη απ το διεθνς προσκνιο που η δναμη παζει τον κυραρχο ρλο. Ο υπαρκτς νμος και η δικαιοσνη δεν συμππτουν κατ’ ανγκην. Ουσιαστικ το εδος του νμου, το περιεχμεν του, εξαρτται απ την κυριαρχοσα δναμη που τον επιβλλει απ τις υπρχουσες ισορροπες παργοντας των οποων εναι και η δυναττητα της κοινωνας για ανταπκριση αντθεση της συνεδησς της προς αυτν. Αν ο νμος ευνοε ομδες τομα ισχυρ ενντια στο κοιν καλ (το οποο ββαια προσδιορζεται τρομερ δσκολα, και ββαια δεν χει σχση απλς με μια κοιν συμφωνα), ττε χουμε ως νμο το κοινς αποκαλομενο «δκαιο του ισχυρο», πργμα μως που θα μποροσε υπ ρους να ισχει και στη λειτουργα μιας ισχυρς πλειοντητας απναντι σε μειοντητες ακμη και εκ μρους της κοινωνας απναντι στο φυσικ περιβλλον. που λειτουργε η δναμη ανεξρτητα απ το ιδανικ της δικαιοσνης χουμε το δκαιο του ισχυρο. Δηλαδ, σε τελικ ανλυση, ο υπαρκτς νμος λειτουργε με διακμανση ανμεσα στη δναμη και  τη δικαιοσνη και μπορε να εναι τσο κφραση της ωμς δναμης σο και της δικαιοσνης. Ωστσο, απ ποψη τεχνικ, ο νμος ως προερχμενος απ το κρτος απ μια υπρτερη διοικητικ αρχ, ανεξαρττως συγκεκριμνης προλευσης και ηθικο χαρακτρα, εφαρμζεται μσω δυναμικς επιβολς και αυτ εναι το κεντρικ σημεο στο οποο θα σταθομε.

Οι δυτικς κοινωνες εχαν φθσει μετ απ ορισμνα ιστορικ ορσημα πως τη Μγκνα Κρτα και τη Γαλλικ Επανσταση, αλλ και μετ απ την εμπειρα των δο παγκσμιων πολμων του 20ο αινα, στη θεωρητικ αποδοχ ορισμνων αρχν του κοινο καλο πως εναι η δικριση των εξουσιν που διασφαλζει τη δημοκρατα, η ανθρπινη αξιοπρπεια που διασφαλζει την αξα του υποκειμνου κ.. Το πρβλημα μως που αναδθηκε ακμη και στις θεσμικ προχωρημνες δυτικς κοινωνες εναι τι υπρχει δισταση μεταξ θεωρας, συγκεκριμνων νμων και πρξης κι τι κθε δισταση, ακμη και αυτ που εκφρζεται δικα εκ μρους του μσου πολτη απναντι στον νμο, καταλγει αναπφευκτα στην τελικ επιβολ του δικαου του ισχυρο, στω σε μκος χρνου, και απομακρνεται απ τη δικαιοσνη.

Επομνως, εναι απλυτα αναγκαα η κατανηση της φσης του νμου εκ μρους του μσου πολτη και η σχση της με τη δικαιοσνη και την ισχ, που ως επακλουθο θα χει την κατανηση της ευθνης του τσο για το τι νμοι θεμελινονται στην κοινωνα αλλ και για το αν εφαρμζονται.

Η εθελουσιτητα ενντια στην επιβολ του νμου

Η μχρι σμερα αντληψη τι ο νμος εναι κτι που επιβλλεται μπορε να φανεται αυτονητη και αναγκαα, ωστσο εναι απαρατητο να αλλξει, χι ββαια υπ την ννοια της εγκατλειψης του νμου και μιας αφελος προσδοκας τι η τρηση της δικαιοσνης μπορε να επαφεθε στους ανθρπους ως πολτες ιδιτες, αλλ υπ την ννοια τι οι διοι οι νθρωποι πρπει να προσπαθσουν ενεργητικ και αυτοβολως να ενσωματσουν την ννοια της δικαιοσνης στην αντληψ τους, στε η αναγκαστικτητα του νμου να πψει να εναι το κυραρχο στοιχεο του αλλ και να μπορσουν να αναδυθον και λλα στοιχεα απροσδκητα απ αυτν.

Εδ πρπει να κνουμε μια απλυτα αναγκαα διευκρνιση. Η εθελουσιτητα αυτ δεν σημανει παθητικ αποδοχ του ποιου θεσπισμνου νμου, αλλ μια ττοια ενσωμτωση της ννοιας της δικαιοσνης πραν της ατομικς και συλλογικς ιδιοτλειας, που θα επηρεζει αναπφευκτα τσο τη θεσμοθτηση συγκεκριμνων νμων σο και την αναγκαιτητα της εφαρμογς επιβολς. Αυτ θα συμβανει επειδ το εδος των νμων και το περιεχμεν τους δεν μπορε να εναι ενντια στην αποδεκτ απ την κοινωνα ννοια της δικαιοσνης, και σε ττοια περπτωση δεν μπορε να εφαρμοστε παρ μνον με υπερβολικ χρση της επιβολς, που μως με τη σειρ της αποτελε παργοντα ανατροπς του.

Στην πραγματικτητα ο νμος ως κφραση δημοκρατας προποθτει να πρτυπο συνεδησης ανθρπου το οποο να μπορε να εγγυηθε την ατομικ και κοινωνικ ασφλεια και συνοχ σαν θεμλιο και κατπιν την ευημερα παντς εδους. μως ανμεσα σε αυτ το πρτυπο και στην υπαρκτ κοινωνικ συνεδηση υπρχει να χσμα, συχν τερστιο. Η εθελουσιτητα ως βμα προσγγισης προς το πρτυπο αυτ θα κλυπτε το χσμα. Η συνεδηση σε καμμα περπτωση δεν μπορε να παρακαμφθε, ακμη και απ εκενους που την απαξινουν, και επνω σε αυτ την αλθεια στηρζεται και η προπαγνδα, η διαφμιση και κθε σστημα πειθος. Ακμη και η πρκληση φβου απευθνεται στην ανθρπινη συνεδηση. Δηλαδ τσο ο ορθς σο και ο μη ορθς τρπος πειθος επιβολς στηρζονται στην παρξη της συνεδησης. Ακμη και τα κοινωνικ αιτματα παντς εδους πηγζουν απ αυτν κι επομνως πρπει να της δοθε η απαιτομενη προσοχ. Επομνως, αντ η συνεδηση να εναι απλς μα ποστητα κοινωνικς δναμης προς χειρισμ μσω των επιθυμιν και των φβων που τη διακατχουν, θα πρεπε να γνει ενεργητικς παργοντας ελγχου, πργμα που μως δεν μπορε να γνει αν τα πρτυπ της εναι ατομιστικ και επομνως ανταγωνιστικ, γιατ ττε αναπφευκτα θα γνεται αντικεμενο χειρισμο παρ την φαινομενικ κινητικτητ της. Το γιατ θα απαιτοσε μια λλη ανλυση που θα εστιαζταν κυρως στη σχση της ατομικτητας και του ανταγωνισμο (επειδ συνθως η ατομικτητα προσδιορζεται βσει του ανταγωνισμο προς τα λλα εγ) και στο αν εναι δυνατν η ατομικτητα να υπρξει σε συμφωνα με λλους και σε ειρνη, οπτε θα προκυπταν με τη σειρ τους προς διερενηση και τα θματα του ποια εναι η φση της συνπαρξης και της ειρνης που επιτρπουν την παρξη της ατομικτητας, καθς και της διαφοροποησης μσα στη συλλογικτητα. Αυτ εναι να απλυτα καριο και διαχρονικ ζτημα που προχερως το επιλει ο νθρωπος επιλγοντας τον ανταγωνισμ ως σμβολο της εξατομκευσς του, ποθντας μως ταυτχρονα την ειρνη για ασφλεια μσα σε να φαλο κκλο αντφασης.

Επομνως φθνουμε σε να αδιξοδο σημεο που ο νθρωπος πρπει να κατανοσει πια μια και καλ τι η φαντασιακ εργαλειακτητα των θεσμν (γιατ εναι φαντασιακ και χι πραγματικ λειτουργικ), δεν μπορε να λειτουργσει αποτελεσματικ, γιατ απλς σημανει πως ο νθρωπος διατηρε στο ακραιο τον ανταγωνιστικ ατομισμ του, του οποου μως οι συνπεις πλττουν μεσα τη δυναττητα εφαρμογς των νμων, και ταυτχρονα τελεως παρλογα προσδοκ τι ο νμος θα μπορε να λειτουργσει μνος του με αντστροφο τρπο υπρ μιας ειρνης που θα του δημιουργσει να περιβλλον ασφλειας. Αυτ εναι νας κκλος πλρους παραλογισμο, που η ειρνη και η ασφλεια καθστανται δεκανκια του ατομισμο, μως αυτ δη υποκρπτει τη διχυτη επιθυμα για το δκαιο του ισχυρο, στω σε μικροκοινωνικ εππεδο.

Γι’ αυτ τον λγο οι νμοι και οι διφορες ρυθμσεις δεν μπορον να υποκαταστσουν τη δικ του συνεδηση, μια και αυτ αποτελε το υποκειμενικ τμμα των θεσμν. Οι θεσμο δεν μπορον να λειτουργσουν χωρς καθολικτητα, γιατ εκπροσωπον ιδες και αφορον την κοινωνα. Η καλ κακ λειτουργα των θεσμν δεν μπορε παρ να απεικονζει τη συνεδηση της κοινωνας και την ενεργητικ της δυναμικ και δεν τελεται ανεξρτητα απ αυτν. Τα περιθρια της ποιας εργαλειακτητας χουν πια εξαντληθε και δεν μπορε πλον ο νμος να δρα αυτματα για λογαριασμ του ανθρπου και ταυτχρονα ερμην του. Βρσκεται δηλαδ ο νθρωπος σμερα στο σταυροδρμι που πρπει λγω του μεγλου διακυβεματος να αναλβει την πρωτοβουλα του ξεκαθαρσματος των στχων του και των επιλογν του, μια και δεν μπορον να εκπληρωθον λα σα επιθυμε χωρς καταστροφ – αυτ το τελευταο θλει ιδιατερη προσοχ.

Η φση της εθελουσιτητας

Επομνως, η τυχν εθελουσιτητα θα πρπει να κινηθε σε να ττοιο πλνο χωρς αυταπτες. Αυτ που απαιτεται σμερα εναι η θεμελιακ αλλαγ του ανθρπου και της αντληψης της ζως τσι στε να υπρχει συλλογικ εγγηση ατομικς και κοινωνικς ασφλειας και ευημερας αλλ με καθολικ ισχ, δηλαδ για λους, αλλοις θα συνεχιστε η κατσταση του αλγιστου και ανεξλεγκτου ανταγωνισμο μχρι την τελικ καταστροφ. Η αδιαφορα για μια ττοια καθολικτητα αναπφευκτα οδηγε διαμσου ανταγωνισμο σε επικρτηση της ισχος με τα προφαν σμερα αποτελσματα.

Αυτ η αλλαγ ατομικν και συλλογικν προτπων θα ενσωματσει κποια στοιχεα του νμου και η αναλαμβανμενη ευθνη θα αποκαλψει το στοιχεο της βολησης, γιατ βοληση σχετιζμενη μνον με το τομο εναι απλς επιθυμα και χι αληθιν βοληση. Ομοως και ο νμος εκφρζοντας κατ’ εξοχν το στοιχεο της βολησης απευθνεται σε λα τα τομα, ακμη και ταν εκφρζει επιθυμες επικρατουσν κοινωνικν ομδων ενντια σε λλες. Ο ολοκληρωτισμς εναι μια ισχυρ επιθυμα αποτελοσα κακκτυπο της βολησης, κρατει δηλαδ την καθολικτητα ως επιβολ σε λους, αλλ την δεσμεει προς χριν της ατομικς συλλογικς επιθυμας που η τυχν συλλογικτητα στρφεται ενντια σε λλες συλλογικτητες τομα. Η διαφορ ανμεσα στις επιθυμες  γκειται στη δυναμικ τους και την εμβλεια επιρρος του υποκειμνου, που φανεται να υπρχει το στοιχεο της καθολικτητας ταν υπρχει μεγλη ισχς και εμβλεια. μως η υποφσκουσα λογικ εναι μοια με μνη διαφορ την ποστητα της δναμης.

Μια ττοια ενσωμτωση της ευθνης και της θλησης, που σημειωτον εναι αναγκαα αλληλνδετες, αποτρπει κθε επιβολ ενντια στην καθολικτητα. Επιπλον μεινει και τη δναμη της οργνωσης, γιατ η οργνωση επιτενεται που υπρχει επιβολ και ττε ως αποτελοσα να αντικειμενικ και βιο σστημα στρφεται ενντια στα υποκεμενα. Αυτ η ικαντητα της ευθνης και της θλησης για αποτροπ της υπερβολικς οργνωσης ισχει, επειδ οι αρχς αυτς ως ενδιθετες αποτελον σε κθε περπτωση ρυθμιστικς δυνμεις, διαμορφνοντας σκοπος, στχους, πρτυπα και τσεις, και δεν εναι απλς θεωρα.

να σημεο ξιο προσοχς εναι το τι η ενσωμτωση της θλησης και της ευθνης καθλου δεν σημανει παθητικτητα (πως προεπαμε), χι μνον προς την ποια εξουσα, αλλ και προς την κοινωνα, που μια καλορυθμισμνη κοινωνικ ζω θα ικανοποιοσε κθε επιθυμα και το τομο θα χανταν σε μια ομοιογνεια αντθετα σε μια απλυτη ιδιτευση. Κανενς εδους παθητικτητα δεν μπορε να εναι στοιχεο της θλησης και της ευθνης.

Ξαναγυρνντας στο ζτημα της οργνωσης, θα μποροσαμε να κνουμε μια δικριση ανμεσα στην εσωτερικ τξη και την οργνωση. Η τξη και η οργνωση δεν εναι στον διο βαθμ αναγκαες, δηλαδ η τξη μπορε να αποτελε να στοιχεο εσωτερικτητας που αφορ την εναρμνιση του ανθρπου με το σνολο (που παζει κυραρχο ρλο η ευθνη), δηλαδ ενδιθετη τξη, εν η οργνωση το εξωτερικ σστημα διασφλισης των στχων. ταν η οργνωση διογκνεται, αυτ σημανει τι υπρχει ολοκληρωτισμς ετε απ επικρατοσες κοινωνικς δυνμεις που τενουν να επιβληθον ενντια σε λλες μσω της υπερβολικς οργνωσης ετε απ την δια την κοινωνα ταν αυτοκαταστρφεται και προσπαθε να συντηρηθε με την οργνωση. Για παρδειγμα ο στρατς χει υπερβολικ οργνωση, γιατ αντιμετωπζει σχατους κινδνους.

Σε τελευταα ανλυση το νημα του νμου δεν εναι παρ μια βοληση συνοχς και παρξης του ατμου και της κοινωνας και αυτ σχετα απ το ποια χρση του κνουν οι νθρωποι. Η συνοχ μπορε να βασζεται σε μια συνεκτικ οργνωση βαια επιβεβλημνη αλλ με το τομο αποποκειμενικοποιημνο σε μια ενδιθετη κοινωνικτητα η οποα, αν υπρξει, μπορε να χει απρβλεπτες συνπειες, γιατ θα αποτελοσε μια ολωσδιλου διαφορετικ κατεθυνση σκοπν και επιλογν. Η δυναμικ των κοινωνικν αλλ και των ατομικν τριβν θα μειωνταν και αυτ θα απελευθρωνε και λλες προοπτικς των ανθρπων πρα και ξω απ τις γνωστς ανγκες και επιθυμες.

Αυτ η βοληση συνοχς φανεται και απ το τι ο διος ο νθρωπος χει μια βοληση παρξης και ανπτυξης σε μια κοινωνα, αναμεμειγμνη μως με διφορα ψυχολογικ φαινμενα πως τον φβο και την υπεροχ, τα οποα ταυτχρονα καταστρφουν αυτ την συνοχ και γι’αυτ ενισχουν την οργνωση προς υποκατσταση της απολεσθεσας συνοχς. Τελικ ακμη και η υποτιθμενη και (πρσκαιρη) ελευθερα στη δση εμπεριεχε τα στοιχεα μιας αυστηρς οργνωσης της καθημεριντητας με ξονα το χρμα και ορισμνα πρτυπα επιτυχας που απορρφησαν ολκληρη την ανθρπινη δυναμικ μονοδιστατα χωρς μως πραγματικ ενσχυση του υποκειμνου αλλ αντθετα τη διχυσ του - παρ τις περ του αντιθτου διακηρξεις.

Ββαια το θμα θα απαιτοσε ενασχληση σε βθος, γιατ δεν εναι απλ. μως με λγα λγια αναφερμαστε σε πιθανς προοπτικς πρα απ τα κοινωνικ και οικονομικ συστματα που αναγκαστικ περιχουν επιβολ και στις οποες νες προοπτικς το σστημα υποτσσεται στο λλογο και υπεθυνο υποκεμενο (και χι σε κθε επιθυμα και αντικοινωνικτητα) και χι το αντθετο. Φυσικ ττοιες εξελξεις απαιτον μεγλα χρονικ διαστματα για να αναπτυχθον χωρς αυταπτες και αφλειες και να ολοκληρωθον, μως κθε ναρξη εγγυται τη διαμρφωση του μλλοντος. Και γι’ αυτ δεν αναφερμαστε σε κοινωνικ ατομικ δρση για αντιμετπιση των σημερινν προβλημτων, αλλ για τα αληθιν θεμλια του μλλοντος. Εξλλου τυχν ττοιες αλλαγς θα κατεθυναν και ορθτερα την αντιμετπιση του παρντος, μια και δεν υπρχει αλλαγ που να μην επιφρει τα αποτελσματ της.

 

Η Ιωννα Μουτσοπολου εναι Δικηγρος, μλος της  ΜΚΟ ΣΟΛΩΝ.

 

 

-Σχλια

/ (θα πρπει να κνετε login για να αναρτσετε νο σχλιο)

-

 

 

2009-2012 ALL ABOUT WEB ( , Web development, )