Digital Direct Democracy
   
e-mail
-
-
 
- -
  - |
 
     
-  

 

Ο παραπνω ττλος δεν υποδηλνει τι η Επιστμη εναι αντικοινωνικ, αλλ τι η υπαρκτ επιστμη (δηλαδ πως αυτ χει διαμορφωθε και λειτουργε) εναι κατ να μεγλο μρος της αντικοινωνικ. Αυτ συμβανει, επειδ η γνση γνεται αντιληπτ και λειτουργε ως πεδο δυνμεως. Τρπον τιν η γνση χρησιμοποιεται ως επιβεβαωση της παρξης και της ισχος της αποτελντας μτρο σγκρισης και επιβολς στους μη γνωρζοντες και μσο ιδιοποησης και ελγχου. Επειδ η γνση εναι στεν συνυφασμνη με την πλνη της δναμης, ρπει ευκολτερα σε τομες που επιφρουν μεσα επωφελ αποτελσματα ετε στην κοινωνικ νταξη του ανθρπου ετε στον αυτοκαθορισμ του.

Γι’ αυτν τον λγο η γνση χει υποβαθμιστε σημαντικ σε πληροφορα, δηλαδ σε ποστητα δυνμεως προς χρση. Αυτ συμβανει σε λη την κλμακα των γνσεων, απ την καθημεριν γνση των απλν πραγμτων, των οποων η ενσωματωμνη δναμη δεν εναι πλον αντιληπτ ως ττοια λγω της μεγλης διχυσς της, μχρι την πιο αφηρημνη εξιδικευμνη γνση, η οποα εναι προσεγγσιμη μνον απ τους ειδικος επιστμονες. Στην επιστμη εναι εμφανς η αντληψη της γνσης ως δναμης, χρησιμοποιομενης στην υπηρεσα συμφερντων παντς εδους.
Εστοχα αναφρεται σε αυτ την αντληψη της γνσης σε ρθρο του ο Γιννης Ζσης αναφερμενο στα σχλια με αρ. 8 του παρντος δοκιμου, στο Β' Μρος.

Μερικ απ τα εξχως αντικοινωνικ στοιχεα της εναι ορατ και φυσικ αναφρονται κυρως (αν και χι μνον) στο εππεδο επιστημονικς γνσης που εναι για λγους, εκε που παργεται η γνση απ μα επιστημονικ ελτ. Κατπιν ορισμνα στοιχεα της γνσης αυτς ενσωματνονται στην παιδεα και στην κοινωνα με δναμη αυθεντας με αποτλεσμα οι λοιπο να μη μπορον να εναι ενεργο στη σχση τους με τη γνση, πλην εξαιρσεων.


Ενδεικτικ ας αναφρουμε τα εξς:

Η αντικοινωνικτητα χρσης και λειτουργας της επιστμης

1) Η χρση της επιστμης για πολεμικος σκοπος και για χρη της εξουσας
Πρακτικ και ηθικ εναι αβσιμος ο ισχυρισμς τι η επιστμη δεν πρπει να χρησιμοποιεται ποτ για πολεμικος σκοπος, γιατ θα ταν παρλογο και ανθικο να μη χρησιμοποιεται η γνση, για να αντιμετωπζεται νας αληθινς εχθρς. Ταυτχρονα μως οφελουμε να αποδεχθομε το γεγονς τι τα ορθ κνητρα υπρξαν σπνια, συχντερα υπρχε συγκαλυμμνη εμφανς επιθετικτητα και κατχρηση.

πως εστοχα παρατηρε η Χριστνα Π. Φλη στο βιβλο της «Εξουσα και Μαθηματικ»(1) οι περισστεροι «θεωρον πως η επιστμη των μαθηματικν βρσκεται μακρι απ κθε μορφ εξουσας, αφο τα αποτελσματ της, αφηρημνα και συνθως ακατανητα για τους μη ειδικος, ελχιστη σχση χουν με την εξουσα. Ξεχνον μως πως για πρα πολλος αινες τα μαθηματικ ανκαν στην πρωτοπορα ετε ως θεωρα ετε ως εφαρμογ και επομνως οι δικονοι αυτς της επιστμης ταν σχεδν πντα κοντ στους ρχοντες και τους υπηρετοσαν πιστ ως φιλσοφοι, γεωμτρες, αστρονμοι, μηχανικο, αποκωδικογρφοι. ... Σμερα οι οι αυλς των ηγεμνων χουν αντικατασταθε απ τις πολυεθνικς εταιρεες, οι οποες προσφροντας αξιοσβαστα οικονομικ ανταλλγματα μπορον να χουν στην υπηρεσα τους τα πιο φωτειν πνεματα....».

Ταυτχρονα οτε οι διοι οι επιστμονες διαθτουν το ηθικ κοινωνικ κριτικ πνεμα, στε να επιλξουν να προσφρουν να μην προσφρουν τη γνση τους σε τομες που θα μποροσε αυτ να χρησιμοποιηθε δικα και καταστροφικ. Μια ττοια επιλογ καθσταται ολονα και δυσκολτερη, ταν η ρευνα χρηματοδοτεται αποκλειστικ απ μεγλα ιδιωτικ συμφροντα. Αλλ και τα κρτη στη θση ιδιωτικν συμφερντων δεν θα διαφοροποιοσαν την κατεθυνση  της ρευνας σε ττοιους τομες πως εναι τα οπλικ συστματα, αν και σε ορισμνους λλους, πως εναι η υγεα, ενδεχομνως θα υπρχε διαφοροποηση.

Το παρδοξο με τις επιστμες και λους τους τομες της ανθρπινης γνσης και δημιουργικτητας εναι τι επιχειρον να αντλσουν αυθεντα και ελευθερα απ κοινωνικος και νομικος περιορισμος επικαλομενες τον ιδεατ χαρακτρα της γνσης, την οποα προσπαθον να εκπροσωπσουν. Το κνει η οικονομα, οι επιστμες, η τχνη, η θρησκεα! ραγε τι απομνει για τη λειτουργα του νμου; Η παρξη του νμου εναι τελικ απεχθς και αποφευκτα με την αβσιμη δικαιολογα τι νας ττοιος περιορισμς θα ταν λογοκρισα – προσπαθντας να κνουν αφελες ενοτε κακβουλους συνειρμος σχετικ με τον ολοκληρωτισμ. μως υπρχει και η εμφανς υπρβαση ορων, που αυτ εναι που χει φση ολοκληρωτικ, γιατ δημιουργε κοινωνικς τερατογενσεις. Και τελικ και πραν λων πρπει να υπρχει η αυτοεγκαινιαζμενη ευθνη απναντι στην εξλιξη και την ιστορα – και κανες δεν εξαιρεται απ αυτν.

Υπρξε απ την εποχ της ατομικς βμβας μριμνα και αντληψη των κινδνων εκ μρους ακμη και των μεγλων φυσικν που συμμετεχαν στην κατασκευ της, που εκφρστηκε το 1955 με μα διακρυξη επιστημνων γνωστ ως Russell–Einstein Manifesto,(2) αλλ και τη Mainau Declaration(3) τον διο χρνο απ γερμανος πυρηνικος φυσικος. Ο πρτος μως που θεσε το θμα και αποχρησε απ το πργραμμα κατασκευς της για λγους συνεδησης ταν ο Joseph Rotblat,(4) πυρηνικς φυσικς, με νμπελ ειρνης το 1995.

κτοτε χει τεθε το ζτημα της ευθνης των επιστημνων για λους τους επιστημονικος τομες και κυρως για τομες πως η γενετικ που αναπτχθηκε κυρως στο δετερο μισ του προηγομενου αινα.

2) Η επιστμη αρωγς  της κερδοσκοπας
Αλλ ακμη και στις ανθρωπιστικς επιστμες, που ασχολονται με τον διο τον νθρωπο,  βλπουμε την οργανωμνη και σως παρνομη χρση της επιστμης για λγους κερδοσκοπας, πως για χρη διαφμισης. να σημαντικ και γνωστ παρδειγμα εναι ο Μπερναζ (ανηψις του Φρυντ) που χρησιμοποησε τα ψυχολογικ συμπερσματα του Φρυντ για τη δημιουργα διαφημιστικς καμπνιας, στε να επηρεσει τον πληθυσμ και να τον οδηγσει να αγορσει τα προντα ορισμνης εταιρεας – επηρεζοντας κτοτε λο το μοντλο της διαφμισης. Αυτ η χρση της ψυχολογας λειτουργε μεν στην καθημεριντητα συνειδητ ασυνεδητα απ το τομο σε μικροκοινωνικ εππεδο, αλλ γνεται τρομερ επικνδυνη, ταν χρησιμοποιεται εσκεμμνα, οργανωμνα και με επιστημονικ μθοδο για χειραγγηση μεγλων ομδων πληθυσμο – στω κι αν πρκειται για ναν καταιγισμ απλς διαφμισης. Αυτ ξεφεγει απ τα ρια της νομιμτητας και δεν μπορε να δικαιολογηθε απ το ρθρο του Συντγματος περ ελεθερης ανπτυξης της προσωπικτητας.

Επιπρσθετα, και μνον το τι χρηματοδοτονται επιστημονικς ρευνες απ ιδιωτικς εταιρεες δεχνει τι η επιστημονικ αμεροληψα χει δη χαθε. Κυρως μως χει χαθε η αμεροληψα στην επιλογ του τομα ρευνας. Το νμα ανμεσα στην αληθιν ανγκη (που πρπει να επαναπροσδιοριστε, απολεσθεσα μσα σε γονες επιθυμες) και στο προσφερμενο μσον ικανοποησης της ανγκης χει θραυσθε, υπρχει χσμα, επειδ η επιστμη ως φορας γνσης χει δη γνει φορας επιβολς.

3) Εγκαταλεπεται σε σημαντικ βαθμ η ρευνα του περιεχομνου ιδεν εννοιν σχετικν με την επιστμη και τα ζητματα επιλονται κυρως εργαλειακ
Δηλαδ κατασταλζει στην ρευνα ,τι και στον βαθμ που εναι εφαρμσιμο. Ακμη και ο David Hilbert, ο μεγλος μαθηματικς, προσπαθντας να αποφγει τα εννοιακ αδιξοδα κατφυγε σε ναν φορμαλισμ που βοθησε στην παρκαμψη των αδιεξδων (αλλ χωρς κατανηση) και διευκλυνε τις εφαρμογς.

Αυτ αποτελε μια στρβλωση στη χρση της πληροφορας και στην προσγγιση της γνσης. Σημανει πως διογκνεται υπερβολικ το οργανωτικ μρος της κοινωνικς δομς (που εναι πντοτε φορας εξουσας) μσω της συσσρευσης γνσης διατιθμενης προς χρση και συρρικννεται το συνειδησιακ μρος στο οποο εδρζεται και το στοιχεο της ελευθερας - ο νθρωπος παθητικοποιεται περισστερο. Η σχση συνεδησης και οργνωσης εναι αντιστρφως ανλογη και αυξανομνης της μιας μεινεται η λλη. Αυτ η λλειψη ισορροπας ορθν αναλογιν ανμεσα σε εφαρμογς και συνεδηση οδηγε σε μκος χρνου σε διατραξη του ανθρπινου γγνεσθαι, πργμα που σμερα εναι πλον προφανς. Αυτ εναι να ζτημα που απαιτε ξεχωριστ ανλυση.

Γλαφυρ αναφρεται σε αυτ τη στρβλωση ο Γιννης Ζσης λγοντας: «Η πρτη μορφ της ειδικευμνης γνοιας εναι η λειτουργικ γνοια που υπρχει μσα στις επιμρους ειδικεσεις. Ξεκιν απ το γεγονς της απουσας της εννοιολογικς παιδεας στο σνολο των επιστημν, αναπτσσοντας αποκλειστικ   μα επιμεριστικ συστημικ προσγγιση και αποξεννοντας απ τον κεντρικ πυρνα τς γνσης της κθε επιστμη. Γιαυτ μνον οι μεγλες επιστημονικς μορφς εναι ικανς να αντλσουν  δημιουργικ στοχασμ απ τον πυρνα των επιστημν τους. Αυτ εναι η πρτη ψη της ειδικευμνης γνοιας.
....Η δετερη μορφ της ειδικευμνης γνοιας, χει να κνει με την γνοια που υπρχει στην δια την επιστμη στο σνολ της μσα απ τα εδωλα της ειδικτητας. Καμα ειδκευση δεν μπορε  να προσεγγσει τα ζητματ της ολοκληρωμνα, ολιστικ και επιστημονικ και η ειδκευση απαιτε την συνδρομ των λλων μορφν. Η κφραση του γνωστικο συνλου της ανθρπινης συνεδησης απαιτε την συνδρομ μορφν που δεν εναι ακραιφνς επιστημονικς και που εκφρζουν στο σνολ τους την ανθρπινη συνεδηση. Γιατ δεν υπρχει γνση χωρς ανθρπινη συνειδηττητα - και μλιστα συνειδηττητα στ σνολο της. Αυτ η συνεργασα των ψεων της ανθρπινης συνεδησης εναι που απαιτεται, για να θεραπεσουμε το σχισματικ πεδο της ανθρπινης εξλιξης».
(5)

Επσης: «μως αυτ η πρακτικ του Χλμπερτ και των σγχρονων μαθηματικν αναπτξεων δεν οδηγε σε μα θεμελιακ προσγγιση και συνντηση με λλες επιστμες. Επιτρπει στα μαθηματικ εργαλεα να χουν μα μεγλη αυτονομα απ την αξιωματικ τους ευπθεια και αστθεια, που εναι περισστερο φιλοσοφικ, επιτρποντς τους να λειτουργον ως αρτιμελ εργαλεα των λλων επιστημν. Οπωσδποτε μα θεμελιακ αναγωγ των μαθηματικν στις δικς τους εννοιολογικς και αξιωματικς ρζες θα κανε τα μαθηματικ  να λειτουργον σαν να σστημα αναγωγικο ορισμο.

Η τση του Χλμπερτ να ολοκληρσει τη μαθηματικ σκψη σε να κλειστ  ρτιο σστημα, ανατρπεται οριστικ απ τον Κορτ Γκντελ.

Συγκεκριμνα, μετ απ το πρασμα απ το σημεο σ’ αυτ που δεν χει μγεθος στην γραμμ και στο ευθγραμμο τμμα και απ αυτ στην επιφνεια και μετ απ την επιφνεια στον γκο, χουμε ποιοτικ και εννοιακ λματα.πως επαμε παραπνω, ο Χλμπερτ, ορζοντας συμβολικ τα σημεα ΑBC και ορζοντας τις ευθεες ως abc, και τα εππεδα με ΑΒΓ, διαμορφνει μα απολτως τυπολογικ, συμβολικ, εικονικ και ειδωλικ τξη ορισμν, που δεν χρειζονται λειτουργικς αναφορς της γλσσας σε περιεχμενα. Το περιεχμενο της ννοιας του σημεου εξαφανζεται, πως και το περιεχμενο της ννοιας της ευθεας και του επιπδου. Μεθοδολογικ, σε μα προσπθεια κατοχρωσης της ανεξαρτησας του εποικοδομματος απ τα αξιματα,  αυτ εναι σωστ. μως δεν παρχει μια οντολογικ δυναμικ».(6)

4) Η κυραρχη επιστημονικ ποψη για την παρξη Θεο
Η κυραρχη επιστημονικ ποψη αρνεται την παρξη Θεο και καταδικει την αντθετη. Αυτ εναι δη νας μεγλος περιορισμς της επιστμης, εφμιλλος των θρησκευτικν περιορισμν που επβαλε η θρησκευτικ αυθεντα στην επιστημονικ ρευνα. Υπονοεται δε με αυτ τι ο μνος τρπος προσγγισης της αλθειας εναι ο επιστημονικς, πως κποτε εθεωρετο ο θρησκευτικς.

Ββαια κανες δεν μπορε να αποφγει την τοποθτηση απναντι σε αυτ το ερτημα. Αλλ ταυτχρονα αληθεει το τι, ποια και να εναι η απντηση σε αυτ, θα χει θρησκευτικ χροι, γιατ αυτ εναι η φση του ζητματος. Αυτ το τελευταο πρπει να γνει κατανοητ. Οι θρησκευτικς αντιπαραθσεις χουν μεταφερθε και στον επιστημονικ τομα.Το ζητομενο επομνως εναι πς μπορε ο επιστμονας να αρθε σε να εππεδο υγιος αγνωστικισμο σε να εππεδο πιθανολγησης λθους στον προσδιορισμ των ρων «πνεμα» και «λη», στε να μπορε να ανασυνθτει την αντληψ του, στω και αν το βασικ ζητομενο παραμνει το διο γι’ αυτν.

Εν ολγοις, οι ννοιες Θες, λη και Γνση και λλες θεμελιδεις πρπει να αποσυνδεθον απ τα ιστορικ στοιχεα της θρησκεας και της επιστμης, γιατ η αντληψ μας επηρεζεται απ τον περιορισμ που μας επιβλλουν τσο οι αισθσεις σο και η ιστορικτητα των αντιλψεων, αν και αυτ η ιστορικτητα μπορε να εναι εξαιρετικ χρσιμη σε λλα εππεδα. Δεν εμαστε προς το παρν σε θση να κνουμε μα σνθεση θεμελιωδν εννοιν οτε γνωρζουμε αν αυτ η σνθεση εναι δυνατ. Το καλτερο δυνατν εναι η αποδοχ της διενργειας ρευνας οποιασδποτε κατεθυνσης και η διαυγς εξταση των πειραματικν δεδομνων, εμπλουτζοντας τσι την αντληψη λων των πλευρν. Η απολυττητα οδηγε σε ακρτητες και οι ακρτητες σε αποσνθεση και καταστροφ. Το πεπρωμνο της επιστμης πρπει μως να εναι διαφορετικ.

Αναφορς:
(1) Φλη Χριστνα, Εξουσα και Μαθηματικ, 2009, εκδ. Παπασωτηρου, Προλογικ Σημεωμα.
(2) Russell-Einstein_Manifesto, en.wikipedia.org
(3) Mainau_Declaration, en.wikipedia.org
(4) Joseph_Rotblat, en.wikipedia.org
(5) Γιννης Ζσης, Η πλνη της γνωσιολογας και της επιστημολογας, solon.org.gr
(6) Γιννης Ζσης, Η απντηση στην ειδικευμνη γνοια (Β' Μρος), solon.org.gr

Η Ιωννα Μουτσοπολου εναι Δικηγρος, μλος της  ΜΚΟ ΣΟΛΩΝ.

 

 

-Σχλια

/ (θα πρπει να κνετε login για να αναρτσετε νο σχλιο)

-

 

 

2009-2012 ALL ABOUT WEB ( , Web development, )