Digital Direct Democracy
   
e-mail
-
-
 
- -
  - |
 
     
-  

 

Ο αντικοινωνικς ψυχολογικς χαρακτρας της επιστμης
Συνχεια απ το προηγομενο ρθρο Η Αντικοινωνικτητα της Επιστμης, http://www.dd-democracy.gr/article.asp?Id=186  


5) Η επιστμη ως μσο προσωπικς ανδειξης και ψυχολογικς δναμης του φορα της γνσης.
Αυτ εναι τσο δεδομνο για λες τις κλμακες γνσης, που δεν χρειζεται να επεκταθομε περισστερο σε αυτ. Ωστσο αλλοινει το νμα που μας συνδει με τη γνση. σα αναφραμε στον αρ.1 περ δθεν ελευθερας ισχουν για λο το φσμα της επιστημονικς κφρασης.

6) Η επιστμη ως ψυχολογισμς
Αρχικ η επιστμη εναι ψυχολογισμς, επειδ οι νθρωποι ταυτζονται ψυχολογικ με το σστημα των πεποιθσεν τους, πργμα που εναι εν μρει αναπφευκτο, αλλ γνεται προβληματικ ταν κποιος διεκδικε το αλθητο -  στω και χωρς να το ομολογε. Και αυτ δεν ισχει μνον για το θεμελιδες ερτημα περ του Θεο και της λης, αλλ για κθε επιστημονικ ερμηνεα φαινομνων.

Πλην αυτο, ο ψυχολογισμς συνσταται και εκ του τι ο νθρωπος εναι ψυχολογικ ον, επομνως η αντληψ του επηρεζεται απ αυτ την ψυχολογικτητα και το πλρως αντικειμενικ εναι ανφικτο. Απ αυτ το χαρακτηριστικ εξαρτνται σημαντικ οι ερμηνεες αλλ και τα ευρματα, γιατ ο τρπος και το αντικεμενο ρευνας καθς και η ερμηνεα του εναι αποτλεσμα αυτο του γεγοντος.

Τοτο δεν σημανει τι υπρχει μνον υποκειμενισμς τι η ρευνα εναι μταιη, αλλ τι εναι μταιη η διεκδκηση του αλθητου και της πλρους αντικειμενικτητας σε κθε περπτωση. Η αντικειμενικτητα εναι συγκριτικ και σχετικ.

Αυτς ο ψυχολογισμς οδηγε τον νθρωπο σε αδημονα να απαντσει σε ερωτματα, χι μνον για λγους κοινς ιδιοτλειας, αλλ κυρως για λγους ολοκλρωσης, τελεωσης της ζως μσω των πεποιθσεων πριν απ τον θνατο, οπτε η τελεωση γνεται εδωλο δυνμεως. Η εικασα μιας ττοιας τελεωσης προσπαθε να αντισταθμσει τον θνατο, γιατ η τελειτητα δεν εναι θνητ. Ταυτχρονα χει τση «θωσης» απολυττητας, στω και αν αρνεται το απλυτο τον Θε. Χαρακτηριστικ εναι εδ η ρση του Ντσε στο «Τδε φη Ζαρατοστρα» τι αφο δεν μποροσε να γνει κι ο διος Θες, ττε δεν υπρχε Θες!

Επομνως νας σημαντικτατος παργοντας που θα πρεπε να ερευνηθε εναι το πς επηρεζει την αντιληπτικ ικαντητα και λειτουργα του ερευνητ ο φβος του θαντου,  που εναι υπαρκτς σε λουςνα τσο συνταρακτικ γεγονς της ανθρπινης ζως δεν μπορε παρ να χει σημαντικ επδραση επνω στην εξελικτικ πορεα της επιστμης και τη δομ της. Μπορε μα ττοια σκψη να φανε φαιδρ σε ορισμνους, αλλ συνθως τα αυτονητα εναι αυτ που  αποφεγουμε δεν κατανοομε. Εξλλου, ταν ολκληρος ο πολιτισμς οικοδομθηκε και στηρζεται σημαντικ στον φβο αυτ, εναι αβσιμο να ισχυριστε κανες πως ειδικ ο τομας της επιστμης εναι αποστειρωμνος απ ττοιες ψυχολογικς επιρρος.

Αυτ που εναι αλβητο εναι η δια η Αλθεια, αλλ αυτ εναι ιδεατ.

7) Η κοινωνικ αποξνωση και η αποξνωση γλσσας στην επιστμη
Η επιστμη προοδεει – με ποιον τρπο – αλλ η κοινωνα δεν ενημερνεται, δεν μετχει με τις ποιες δυνμεις της στην προσεγγιζμενη γνση, αν και αυτ η γνση προσεγγζεται με χρματα που παργονται απ την δια την κοινωνα. Η διαφαινμενη δικαιολογα εναι τι ο νθρωπος δεν μπορε να αντιληφθε τους επιστημονικος ρους. μως μα προσπθεια για διατπωση με μη επιστημονικος ρους των σημαντικν ευρημτων και των κοινωνικν αποτελεσμτων που αυτ θα εχαν εναι αναγκαα και δυνατ και θα ταν προσεγγσιμη απ αρκετ μλη της κοινωνας. Η γλσσα δεν μπορε να εναι ανυπρβλητος ρος.

Ας αναφρουμε εδ αυτ που εχε πει ο μεγλος μαθηματικς David Hilbert: “Δικαιομαστε να χαρακτηρσουμε τλεια μια μαθηματικ θεωρα μνον ταν μπορομε να την εξηγσουμε σχεδν σε κθε νθρωπο». Επομνως η επιστημονικ γλσσα δεν μπορε να εναι ανυπρβλητο εμπδιο στην διχυση της πληροφορας. Οι επιστμονες μως χουν δημιουργσει να τεχος αποξνωσης με μη ομολογημνο ελιτισμ, επηρεζουν την ανθρπινη ζω χι πντοτε προς το καλτερο και μνουν περιχαρακωμνοι σε μια εξειδκευση.

Η ποψη τι η γνση εναι ανεξρτητη απ την κοινωνα, κτι απλυτο, και τι επομνως μπορε να προσεγγζεται χωρς ευθνη για τα πιθαν αποτελσματ της εναι απορριπτα, γιατ δεν εναι δυνατν να θεωρηθε τι κτι δεν σχετζεται με το περιβλλον, αφο η δια η γνση σχετζεται με αυτ.

Γλαφυρ εναι η  περπτωση του δισημου ιταλο φυσικο Φρμι, νομπελστα, που σε ερτηση σχετικ με την επικινδυντητα της ατομικς βμβας (για την οποα εργσθηκε μαζ με λλους δισημους φυσικος), μη αισθανμενος ευθνη για την επικνδυνη κρισιμτητα των συγκεκριμνων επιστημονικν ανακαλψεων, βλεπε μνον ελκυστικ προβλματα φυσικς. Αυτ εναι κφραση μειωμνης ευθνης και λλειψης επαφς με το κοινωνικ περιβλλον. Ωστσο δεν εννοομε ξωθεν επιβαλλμενη ευθνη αλλ αυτοεγκαινιαζμενη. Το ζτημα δεν εναι αν πρεπε να εργαστε σε αυτν τον τομα στην ττε κρσιμη περοδο, αλλ το πς αντιμετπιζε τη γνση καθαυτ.

πως ορθ παρατηρε ο Γιννης Ζσης σε ρθρο του «Αυτ το χσμα μεταξ  της κοινωνικς δεοντολογας, που εναι να λειτουργικ ζητομενο στον σγχρονο κσμο και της επιστημονικς δεοντολογας, δημιουργε σοβαρς επιπτσεις. λο και περισστερο, η επιστμη απομακρνεται τσο απ την αναγκαα διαχειριστικ σοφα που θα πρεπε να υπρχει στον ανθρπινο πολιτισμ σο και απ την πολιτισμικ της σμωση επιτρποντας στα αποξενωμνα κοινωνικ σνολα να δημιουργον πολιτισμικς τερατογενσεις, οπισθοδρομσεις και καταστσεις που οδηγον σε να εκρηκτικ μεγμα για το μλλον».(1)

8) Η επιστημονικ ισχυρογνωμοσνη
Αυτ το χαρακτηριστικ χει κρυφτε καλ μχρι τρα απ τα μτια του κοινο, γιατ οχυρνεται με ευκολα πσω απ την οδυνηρ ανμνηση των αυθαιρεσιν των εκκλησιν που διεκδικοσαν την απλυτη γνση ως εκπρσωποι του Θεου.

Η παπικ εκκλησα εξεδωξε απηνς τον Γαλιλαο ακμη και μετ την υποχρησ του και μλιστα στο τλος της ζως του, που ταν τελεως τυφλς, του απαγρευσε να μεταβε σε γιατρος στην Φλωρεντα. Αλλ χι μνον αυτ: μετ τον θνατ του ο Ππας απατησε να ταφε εκτς εκκλησας και χωρς καμμα επιγραφ στολδι! Τελικ εχε αποδειχθε απολτως αληθς αυτ που του εχε επισημνει ο Stelluti: «Αν εμπλακετε σε μια διαμχη με τους πατρες, θα εναι μια υπθεση που ποτ δεν θα τελεισει, γιατ εναι τσο πολυριθμοι που η επιρρο τους απλνεται σ’ λο τον κσμο και αν ακμα χουν δικο, δεν πρκειται ποτ να το παραδεχθον ... πσω μλλον αφο διλου δεν εναι φλοι των νων ιδεν».(2)

Αλλ η παντογνωσα δεν εναι μνον θρησκευτικ προνμιο. Κποτε ο πανεπιστημιακς καθηγητς το Μαξ Πλανκ του εχε πει να μην ακολουθσει τον κλδο της φυσικς, γιατ δεν θα εχε με τι να ασχοληθε σε αυτν, μια και εχαν ανακαλυφθε τα πντα!(3)

Στην πραγματικτητα μχρι τρα η επιστμη βασιζταν στην υπεραξα που εχε αποκτσει με τη χρση της γνσης, της λογικς και της απδειξης απναντι στη θεολογικ αυθαιρεσα και εχε δημιουργσει να εδωλο δναμης και αυθεντας πολ ισχυρ, που μως κατληξε και αυτ με τη σειρ του να αποκλεει τις νες μη επικρατοσες θεωρσεις. Χαρακτηριστικ παρδειγμα αποτελε η καταιγιστικ επιστημονικ αντδραση απναντι σε πιθανολογομενα ευρματα απ το περαμα του CERN που σως δεν θα συμφωνοσαν με προγενστερες θεωρες. πως οι πατρες, ομοως και οι επιστμονες χουν δη αποφασσει για τα μυστρια του σμπαντος και δεν ανχονται διαφορετικ ποψη.

Την κυκλοφορα των νων απψεων περισστερο την χει εγγυηθε η δημοκρατα και η ελευθερα παρ η δια η επιστμη.

Αν θεωρσουμε τι το θρησκευτικ ταμπεραμντο διεκδικε απολυττητα γνσης και σως θους (παρ τη διακηρυγμνη ταπειντητα), ττε με την δια σιγουρι μπορομε να πομε πως και το επιστημονικ ταμπεραμντο διεκδικε την δια απολυττητα (παρ τη διακηρυγμνη αμεροληψα και ομολογημνη λλειψη πλρους γνσης). Δεν λνε τι κατχουν την απλυτη γνση, αλλ εμμσως τι κατχουν τη μγιστη δυνατ γνση και προβλλουν αυθεντα απναντι σε καθετ νο απορρπτοντς το και εμποδζοντας τη να γνση. Επομνως θεωρον τι αυτο και η ποψ τους εναι οι μνοι κατλληλοι φορες επιστημονικς γνσης.

Και χι μνον αυτ, αλλ θεωρεται τι γενικ ο επιστημονικς τρπος εναι ο μοναδικς για την ερεση της αλθειας.

πως ορθ ανφερε ο Γιννης Ζσης στο ρθρο του  Κοσμοθερηση, Υποκειμενισμς και Πλνη(4):  «Η γνση ως αλθεια, ως αμεροληψα, ως πραγματικτητα γνεται αντιληπτ και εξελσσεται ως πλνη δυνμεως στον βαθμ που αντιμετωπζεται απ την νοητικ μας ικαντητα σαν μια ολοκλρωση αρτιτητα, γιατ ττε μσω της γνσης θεωρομε τι κατχουμε τον κσμο, τι χουμε την ορθ σχση με την πραγματικτητα και τι συνεπς διαθτουμε μια πλρη δυναμικ της συνεδησς μας, μια αυθεντα της συνεδησς μας σε σχση με τον κσμο. Ττε μσω αυτς της αντληψης της "πλρους" δυνμεως, την οποα δημιουργε η καταγραφ της γνσης ως της δναμης της πραγματικτητας, οικειοποιομαστε και εμες μρος της, εν παρλληλα ασκομε και τη δναμη της γοητεας και της αυθεντας».

Οι συνειδητ διακηρυγμνες αρχς της επιστμης περιπλκουν την εικνα, γιατ δεν αποτελον την πραγματικτητα αλλ το ιδεατ και βρσκονται σε ντονη αντθεση με την ενεργ ενστικτδη επιθυμα για λεγχο και προβολ των φορων της επιστημονικς γνσης. Αυτ η συνπαρξη διευκολνει τη συγκλυψη της επιθυμας και την απκτηση υπεραξας απ το ιδεατ.  μως η πραγματικτητα εναι διαφορετικ.

Αυτ η ομοιτητα ανμεσα σε θρησκευτικ και επιστημονικ τομα χρειζεται ψυχολογικ ανλυση, γιατ προκπτει πως ο νθρωπος ταυτζεται με το σστημα πεποιθσεν του, το οποο λειτουργε τελικς «μεταφυσικ» – ακμη και αν αυτ το σστημα εναι υλιστικ. Αν μλιστα πρκειται για απαντσεις σε εσχατολογικ ερωτματα πως το ερτημα της παρξης Θεο, ττε ο μεταφυσικς χαρακτρας της βεβαιτητας εναι δεδομνος, γιατ αυτς ενυπρχει στο διο το πρβλημα ως σχατο και πραν της αισθηττητας.

Και τελικ δεν γνωρζουμε πση διαφορ θα υπρχε ανμεσα στις επιστημονικς διαμχες του σμερα και τις θρησκευτικς του παρελθντος, αν δεν υπρχε η σημεριν δημοκρατα – παρ τις ελλεψεις της και τη βαθμιαα εξαφνισ της.  Ο διαφωνν κατηγορεται, χλευζεται και περιθωριοποιεται, θεωρεται αιρετικς. Πντοτε υπρχει πσω απ λη αυτ την αντδραση η γνωστ απ το θεοκρατικ παρελθν βεβαιτητα γνσης. Αλλ χει φθσει η στιγμ που πρπει η αυθεντα να ξεπεραστε, αν πρκειται να υπρξει κποτε αρμονα στον κσμο.

Αναφορς:
(1) Γιννης Ζσης, Η απντηση στην ειδικευμνη γνοια (Α' Μρος), solon.org.gr
(2) Φλη Χριστνα, Εξουσα και Μαθηματικ, 2009, σελ. 110
(3) Μαξ Πλανκ, el.wikipedia.org
(4) Γιννης Ζσης, Κοσμοθερηση, Υποκειμενισμς και Πλνη, solon.org.gr

Η Ιωννα Μουτσοπολου εναι Δικηγρος, μλος της  ΜΚΟ ΣΟΛΩΝ.



 

-Σχλια

/ (θα πρπει να κνετε login για να αναρτσετε νο σχλιο)

-

 

 

2009-2012 ALL ABOUT WEB ( , Web development, )