Digital Direct Democracy
   
e-mail
-
-
 
- -
  - |
 
     
-  

. .

 

 

Τεχνολογικς εξελξεις και η Δημοκρατα στο μλλον[1]

        Γεωργου Κ. Μπτρου                      Αναστσιου .Δ. Καραγιννη          

       Ομτιμου Καθηγητ                            Καθηγητ                

Οικονομικ Πανεπιστμιο Αθηνν            Πανεπιστμιο Πειραις 

  Απρλιος 2010
 

             

Στην αρχαα Αθνα οι αποστσεις που εχαν να διανσουν οι πολτες για να προυν μρος στις συνελεσεις της Εκκλησας του Δμου δεν ταν μικρς. Η απσταση απ τον Πειραι στην Αθνα εναι περπου 13 χιλιμετρα και για φθσει κποιος στους πρποδες της Ακρπολης θα χρειαζταν να ταξιδψει λο τo προηγομενο πρωιν, εν για την συμμετοχ του θα λμβανε δο οβολος που αντιστοιχοσαν σε μισ μεροκματο. Εντοτοις, παρ τις αντξοες συνθκες στην μετακνηση, οι υπρχουσες πηγς βεβαινουν τι οι Αθηναοι δεν φεδονταν προσωπικν θυσιν για να ασκσουν τα δικαιματ τους στην διακυβρνηση της πλης τους. Αισθνονταν πρτα πολτες και μετ ιδιτες και το θεωροσαν τιμ τους να συμμετχουν στω και εν επρκειτο να ταξιδψουν απ μακρι. Επσης, οι Αθηναοι σαν λγοι, μιλοσαν την δια γλσσα, και εχαν κοιν θη και θιμα. Οπτε η  δυναττητ να συναθροζονται, να επικοινωνον και να κυβερνον τους εαυτος τους σε λες τις δημσιες υποθσεις διευκολυνταν σημαντικ.

Αλλ ταν πολλος αινες αργτερα το ενδιαφρον των πολιτν για την δημοκρατα αναζωπυρθηκε, η αρχαα Αθηνακ μορφ της ταν ανφικτη, ιδιατερα σε χρες εδαφικ αχανες και με ετερογεν πληθυσμ εκατομμυρων ανθρπων. Και τοτο γιατ η συμμετοχ στις αποφσεις απαιτοσε αφενς συχνς μετακινσεις, οι οποες ταν εξαιρετικ δσκολες με τα γνωστ ττε μεταφορικ μσα, αφετρου οι συνθκες συνθροισης και επικοινωνας τσο πολλν ανθρπων, οι οποοι μιλοσαν διαφορετικς γλσσες και εχαν διαφορετικς αξες, ταν εντελς απαγορευτικς. Για παρδειγμα, ταν τον 18ο αινα τθηκαν τα θεμλια του πολιτεματος της Αμερικανικς ομοσπονδας, οι ΗΠΑ εκτενονταν απ τον Ατλαντικ ωκεαν στην Ανατολ  μχρι τον Ειρηνικ ωκεαν στην Δση και απ τον κλπο του Μεξικο στο Ντο μχρι τις μεγλες λμνες στον Βορρ. Ο δε πληθυσμς τους, εκτς του τι ανερχταν σε δεκδες εκατομμρια, αποτελετο απ γηγενες και μετανστες απ πολλς χρες του παλαιο κσμου, οι οποοι μιλοσαν διαφορετικς γλσσες, πστευαν σε διαφορετικ θρησκευτικ δγματα, και ο τρπος της ζως τους χαρακτηριζταν απ διαφορετικ θη και θιμα. Αναγκαστικ συνεπς η μμεση αντιπροσωπευτικ  δημοκρατα που υιοθτησαν ταν η μνη εφικτ.

κτοτε, μως, χρις στις επαναστατικς τεχνολογικς εξελξεις που λαβαν χρα, ο νας μετ τον λλον οι περιορισμο που αναφρθηκαν πιο πνω χαλρωσαν η/και χουν εκλεψει παντελς. Στις μετακινσεις την ιππλατη μαξα διαδχθηκε αρχικ ο σιδηρδρομος. Αργτερα αυτ το μσο χασε την κυριαρχα του στην μεταφορ επιβατν λγω της διδοσης του αυτοκιντου και πιο πρσφατα του αεροπλνου. Στις επικοινωνες τον ιππλατο ταχυδρμο αντικατστησε πρτα ο τηλγραφος, ο οποος περιθωριοποιθηκε σταδιακ απ την εξπλωση των επγειων τηλεπικοινωνιακν δικτων. Τα εν λγω δκτυα στην συνχεια μετετρπησαν απ αναλογικ σε ψηφιακ και διασυνδθηκαν με ασρματα δκτυα, τα οποα επτρεψαν τις δο τελευταες δεκαετες την εμφνιση και γενικευμνη χρση των κινητν τηλεπικοινωνιν. Τλος, με την ανακλυψη της οπτικς νας και την προοσα αντικατσταση του χαλκο που χρησιμοποιεται ως μσο μεταφορς των σημτων στα σταθερ δκτυα χουν επιτευχθε ταχτητες μετδοσης οι οποες ταν αδιανητες πριν λγα χρνια. Αυτ εναι ακριβς το σημεο στο οποο βρισκμαστε σμερα. Οι αποστσεις χουν εκμηδενιστε και ο οποιοσδποτε μπορε να επικοινωνε κατ βοληση με τον οποιονδποτε απανταχο της γης χωρς να χρειζεται να μετακινηθε απ τον χρο που μνει και εργζεται. 

Παρλληλα, εν οι τηλεπικοινωνες εξελσσονταν με θεαματικ βματα, νας λλος κλδος, αυτς της πληροφορικς, αναδθηκε και αναπτχθηκε μεταπολεμικ χρις σε μια σειρ σημαντικν ανακαλψεων στις φυσικς, μαθηματικς, και προγραμματιστικς επιστμες. Ο ηλεκτρονικς υπολογιστς, ο οποος ταν αρχικ αποκλειστικ υπολογιστικ μσο των επιστημνων και των επιχειρσεων μετατρπηκε σε διστημα λγων δεκαετιν σε πολυχρηστικ εργαλεο για λα τα τομα και νοιξε πρωτγνωρες προοπτικς. Μια απ’ αυτς στις αρχς της δεκαετας του 1980 πρε την μορφ του παγκσμιου ηλεκτρονικο ιστο (World Wide Web), ο οποος μσω των τηλεπικοινωνιακν δικτων συνδει εκατομμρια υπολογιστς διασκορπισμνους σε λη την υφλιο. τσι τα τομα-χρστες που και να βρσκονται μπορον πλον μσω του υπολογιστ τους να βρσκονται σε επαφ εκοσι τσσερις ρες το εικοσιτετρωρο και να ανταλλσσουν ιδες, απψεις και πληροφορες επ παντς επιστητο, και χι μνο. Γιατ με τις εφαρμογς που ανακαλπτονται συνεχς χει γνει δυνατ η λειτουργα των πσης μορφς συλλογικν οργνων εξ αποστσεως, μσω τηλεδισκεψης, πργμα που σημανει τι δεν εναι μακρι ο χρνος που εκατομμρια πολτες απ τα σπτια τους θα μπορον να συνδονται μεταξ τους ηλεκτρονικ, να συζητον διεξοδικ και να λαμβνουν αποφσεις.[2] Εντοτοις, αν και λες οι ενδεξεις δεχνουν τι εναι κοντ η εποχ που οι τεχνολογικς εξελξεις στις τηλεπικοινωνες και στην πληροφορικ θα καταστσουν εφικτ την ιδα της ηλεκτρονικς Πνκας,[3] πτε και κτω απ ποιες συνθκες μεγλες και μικρς χρες θα τολμσουν να πειραματιστον με την μορφ της μεσης ψηφιακς δημοκρατας εναι περισστερο αββαια ζητματα. σως τα πρτα βματα προς αυτν την κατεθυνση θα γνουν σε χρες που χρησιμοποιον δη διαδικασες μεσης δημοκρατας σε τοπικ και περιφερειακ εππεδο. Αλλ η διχυση της ψηφιακς δημοκρατας θα εξαρτηθε απ: πρτον, την κατανηση εκ μρους των πολιτν των ηθικν και λειτουργικν προτερημτων της, δετερον, την ωρμανση των απαρατητων ηλεκτρονικν τεχνολογιν, και, τρτον, την οργανωμνη προβολ και επιβολ του αιτματος για κυριαρχα των πολιτν επ των κομματικν και λλων εκτρωματικν μορφωμτων της αντιπροσωπευτικς δημοκρατας. Επ των θεμτων αυτν θεωρομε σκπιμο να κνουμε τις ακλουθες επισημνσεις.

Στην αρχαα Αθηνακ δημοκρατα λες οι μεγλες αποφσεις που αφοροσαν στους πολτες και στην πλη-κρτος των Αθηνν λαμβνονταν απ’ λους τους πολτες στις συνελεσεις της Εκκλησας του Δμου. μως η αρχ τι, σο περισστεροι πολτες συμμετχουν στη λψη μιας απφασης, τσο μεγαλτερη εναι η πιθαντητα να ανταποκρνεται σ’ αυτ που θεωρεται δκαιο και ηθικ στην κοινωνα, ταν διχυτη σε λους τους θεσμος. Συνεπς, μπανει το εξς ερτημα: ταν πργματι η αρχ αυτ περεργη για την δημοκρατα των αρχαων Αθηνν, και αν ναι πως μπορε να δικαιολογηθε η αποδοχ της ως βσης για την ψηφιακ μεση δημοκρατα; Η απντηση βρσκεται στην γνση που χουμε σμερα για τη διαφορετικτητα της ικαντητας εκτμησης της κατανομς μιας μεταβλητς σε εππεδο συνλου και σε εππεδο των επ μρους μονδων που το αποτελον. Προς επιβεβαωση, στω τι τθεται υπ παρατρηση να γραμμριο ουρανου προκειμνου να εκτιμηθε ο ρυθμς με τον οποο χνει ενργεια με την προδο του χρνου. Μια προσγγιση στην εκτμηση θα ταν να απομονωθε να τομο και να μετρηθε ο ρυθμς απλειας ενργειας του πυρνα του, οπτε με αναγωγ στο σνολο των ατμων που περιχονται στο γραμμριο του ουρανου να υπολογιστε η συνολικ απλεια ενργειας αν μονδα χρνου. Αλλ η προσγγιση αυτ εναι ανφικτη γιατ η απλεια ενργειας στο εππεδο κθε ατμου ακολουθε τους νμους της τυχαιτητας. Αντιθτως, αν επικεντρωθομε συλλογικ σε λα τα τομα της υπ παρατρηση ποστητας του ουρανου, η εκτμηση μπορε να εναι πολ ακριβς. Αυτ η διαπστωση οδηγε στο ελογο συμπρασμα τι μηχανισμο που εκμεταλλεονται την ευστθεια ενς συνλου, του οποου τα επ μρους συστατικ χαρακτηρζονται απ τυχαιτητα, μπορε να εναι εξχως αποτελεσματικο. Απ το παρδειγμα αυτ ας μεταφερθομε τρα νοητικ στην την αρχαα Αθνα. Η πλατει συμμετοχ των πολιτν στην Εκκλησα του Δμου ταν να ττοιος μηχανισμς. Η εκλογ βουλευτν και αρχντων με κλρωση ταν να λλος. Και, τλος, οι δκες απ πολυπληθ  δικαστρια ταν νας τρτος μηχανισμς, μσω του οποου η τυχαιτητα στην λψη της απφασης απ να πολυπληθς δικαστριο εξασφλιζε τι ο κατηγορομενος θα κρινταν δκαια. Επομνως, βασιζμενοι στην επιτυχα της μεσης Αθηνακς δημοκρατας και τα ενισχυτικ αποτελσματα των σγχρονων αναλσεων της τυχαιτητας σε εππεδο συνλων,[4] η προσδοκα μας εναι τι οψποτε εισαχθε η ψηφιακ μεση δημοκρατα θα εναι ισχυρ με την ννοια τι θα κινητοποιε το ενδιαφρον των πολιτν για συμμετοχ στα κοιν και θα περιορζει τα φαινμενα  του ακραου ιδιωτισμο. Μ’ αυτν την μορφ δημοκρατας  θα αποδυναμωθε  η επδραση των κομμτων και των εξεπαγγλματος πολιτικν στην λψη σημαντικν κρατικν αποφσεων και θα περσει ουσιαστικ η διακυβρνηση στα «χρια του λαο», αυξνοντας την πολιτικοποηση των πολιτν αφο θα καταστον πιο υπεθυνοι και καλτερα πληροφορημνοι για τα θματα της κοινωνικς συνεργασας (του κρτους). Μολοντι δεν αποκλεεται συμπαγες ομδες συμφερντων να μπορον να επηρεσουν την λψη αποφσεων, οτε επσης διφοροι πολιτικο να δημιουργον αστθεια με την δημαγωγικ τους προπαγνδα, εν τοτοις αυτ τα μειονεκτματα που κατ κρον χαρακτηρζουν την αντιπροσωπευτικ δημοκρατα, θα ασκον μικρτερες επιδρσεις λγω της διασπορς και πλρους ανωνυμας και μυστικτητας που θα χαρακτηρζει την ατομιστικ ψηφοφορα της ψηφιακς μεσης δημοκρατας.[5] τσι,  πως γινταν και στην αρχαα Αθνα, αναμνουμε να  ενθαρρυνθον συνθειες ανεκτικτητας των λλων, διαφωνιν και ευρων συζητσεων. Αντθετα απ’ τι γνεται σμερα, μια ττοια διαδικασα θα οδηγσει σε αποφσεις που δεν θα ευνοον τις προνομιοχες ομδες που χουν την πολιτικ και οικονομικ δναμη, ετε αυτς εναι επιχειρηματες, συνδικαλιζμενοι εργτες, αγρτες, κλπ.

Μπως εναι η προσδοκα μας αυτ μια απλ ευχ; Νομζουμε πως χι γιατ βασζεται σε δο ευδικριτες εξελξεις. Η μα χει να κνει με την ταχτατη εξπλωση της ηλεκτρονικς συμμετοχς σε κοιντητες με εκατομμρια διασυνδεδεμνα μλη, εν η λλη σχετζεται με τα κινματα των πολιτν τα οποα στοχεουν στην επαναφορ της πολιτικς εξουσας στην πηγ της, δηλαδ τους πολτες. Αναφορικ πρτα με την εκτμηση τι οι τεχνολογικς προδοι στις τηλεπικοινωνες και στην πληροφορικ επιταχνουν την ανδυση της μεσης ψηφιακς δημοκρατας, τα αποτελσματα των σχετικν ερευνν εναι λαν ενθαρρυντικ.[6] Προς επιβεβαωση επισημανουμε τι οι διαδικασες διαβολευσης επ θεμτων δημοσου ενδιαφροντος, και χι μνο, προγουν ραγδαα την εφικττητα της ηλεκτρονικς δημοκρατας (e-Democracy). Οι τεχνολογες της κρυπτογραφας και της αυθεντικοποησης της ταυττητας των ατμων βελτινονται ταχτατα, οπτε γρηγορτερα παρ αργτερα η λψη αποφσεων μσω συστημτων ηλεκτρονικς ψηφοφορας (e-Voting) θα φθσει σε ικανοποιητικ εππεδα ασφλειας.[7] Και, τλος, οι υψηλο ρυθμο με τους οποους διφορες κυβερνητικς δραστηριτητες μεταφρονται στο διαδκτυο εγγυνται τι η ηλεκτρονικ διακυβρνηση (e-Government) θα καταστε σντομα ο κυραρχος τρπος διεξαγωγς του κυβερνητικο ργου.

Απ την λλη πλευρ, πσο γργορα θα ωριμσουν οι σχετικς τεχνολογες θα εξαρτηθε επσης απ την πεση που θα ασκσουν τα κινματα των πολιτν για διερυνση των διαδικασιν της μεσης ψηφιακς δημοκρατας. Αυτ η σκψη πηγζει απ την θεωρα των προκλητν τεχνολογικν μεταβολν, σμφωνα με την οποα σε μεγλο βαθμ η τεχνολογικ προδος υποκινεται και κατευθνεται προς εκενες τις χρσεις που εκδηλνεται ντονη ζτηση. Συνεπς, σο πιο ντονα και μαζικ  προβλλεται απ τους πολτες το ατημα για συμμετοχικ στη διαδικασες λψης αποφσεων για τα κοιν σε λα τα εππεδα, τσο πιο γργορα θα ωριμσουν οι απαρατητες ηλεκτρονικς τεχνολογες και θα συντομευτε η μετβαση στο νο καθεστς της ηλεκτρονικς συμμετοχικς πολιτεας και δημοκρατας.

            Αφο η τεχνολογα επιτρπει δη την λειτουργα στω και οριακς  ψηφιακς μεσης δημοκρατας, να  πρβλημα  που χει να αντιμετωπσει η εφαρμογ της εναι πς να πεισθον τα τομα να συμμετχουν. Αυτ μπορε  να γνει εφικτ μσω της οδο της αλθειας που δεν εναι λλη απ το τι το τομο πρπει να προφυλσσει τα δικαιματ του και να εκφρζει δημσια τις προτιμσεις του. πως γνωρζουμε απ την ιστορα, με την κατλληλη προπαγνδα των αν τους αινες «αυλοκολκων», πρτα των βασιλων και μετ των αρχηγν των κομμτων, τα τομα πεσθηκαν να θεωρον τι υπρχει γι αυτος νας φιλσοφος, βασιλις κατ Πλτων «πατερολης» σμφωνα με την σγχρονη κφραση,  που με σοφα, δικαιοσνη και υπερνθρωπες ικαντητες φροντζει για την ευημερα τους, κτι που χι μνο εναι αναληθς αλλ και η εμπειρα χει αποδεξει, πολλς φορς με τραγικς επιπτσεις (π.χ. Χτλερ, Στλιν, κ..), τι εναι λανθασμνο. Αφο λοιπν να ψεδος και μια λανθασμνη στρατηγικ χουν αποδειχθε  ισχυρο παργοντες που διαπλθουν την ψευδασθηση των ατμων, εναι δυνατν να μην γνει το διο με την προθηση της αλθειας και την επιβεβαωση της εμπειρας; Για να το θσουμε αλλις,  εναι πολ εκολο να διατυπωθε η αλθεια απ τα ΜΜΕ και διφορους κρατικος φορες και θεσμος, κυρως με την παιδεα, τι τα τομα πρπει να αναλβουν την ευθνη για τις προσωπικς τους επιλογς, στε σε πολ σντομο χρονικ διστημα κτι ττοιο να γνει αποδεκτ γενικ.  

Το λλο πρβλημα εναι πς να πεισθον τα τομα να ενδιαφερθον ουσιαστικ για τα κοιν. Αυτ μπορε να πραγματοποιηθε με την πιλοτικ αλλ σε μεγλη κταση εφαρμογ της ψηφιακς μεσης δημοκρατας σε τοπικ εππεδο (κοιντητες, δμοι) και σε λλους συλλογικος φορες αποφσεων (π.χ. συνδικτα). Για παρδειγμα, μπορε ο τοπικς δμος να μεταβιβσει την ευθνη για την απφαση καλς καθορισμνων θεμτων στους δημτες, θτοντας ερωτματα του τπου «να γνει νος δρμος που θα κοστσει να ποσ το οποο θα κληθον οι δημτες να πληρσουν: Ναι χι». Αφο εκ των προτρων χει αποφασισθε ο αριθμς των συμμετεχντων για την εγκυρτητα  της  ψηφοφορας  (π.χ. το 40% των πολιτν που χουν σχετικ δικαιματα) για την λψη μιας απφασης, γνεται η διαδικασα. Σε περπτωση που δεν συμμετχει ο απαιτομενος αριθμς των ατμων, δεν λαμβνεται καμα σχετικ απφαση. Αυτ αναμνεται να αφυπνσει το ενδιαφρον και την δραστηριτητα σων εναι υπρ κατ της προτεινμενης πρτασης, οι οποοι  θα προσπαθσουν να πεσουν  μεγαλτερο αριθμ ατμων να συμμετσχουν στην διαδικασα. , αφο τποτε ως προς το εν λγω θμα δεν θα γνεται, πολλ τομα θα αρχσουν να ενδιαφρονται και να εναι πρθυμοι να συμμετσχουν σε επανληψη της διαδικασας (ευαισθητοποηση ατμων). Ως αποτλεσμα,  με τον να λλο τρπο, η διαδικασα θα διεκπεραιωθε τελικ με το απαιτομενο ποσοστ συμμετεχντων. Αυτς  εναι και ο τρπος που εφαρμζεται η μεση δημοκρατα χι μνο σε χρες πως η Ελβετα, αλλ και σε μεγλες πολιτεες των ΗΠΑ πως η Καλιφρνια.[8] Συνεπς, υπρχουν τρποι και εκολα υλοποισιμοι για  να λβει χρα με την προδο του χρνου η ψηφιακ μεση δημοκρατα για πολ πιο σημαντικ ζητματα, αν χι για εμπλοκ σε πλεμο, τουλχιστον σε κοινωνικ και οικονομικ θματα καλς καθορισμνα.

 

 

 



[1] Το παρν αποτελε μρος του πρτου κεφαλαου ενς βιβλου που συγγρφουμε με προσωριν ττλο «Δημοκρατα και  Οικονομα: Με Αναφορ στην Περπτωση της Ελλδας».

[2]  Αντιθτως ο B. R. Barber, Strong Democracy: Participatory Politics for a New Age, New York: Macmillan Press, 2003, Ελλην. Μετφ. Αθνα: Εκδσεις Παπαζση, 2007, σσ. 19-21, εναι εντελς απαισιδοξος για τις εξελξεις προς αυτν την κατεθυνση. Κατ την ποψ του το διαδκτυο χει εμπορευματοποιηθε και ως εκ τοτου χει καταστε ακατλληλο για πολιτικς και δημοκρατικς δραστηριτητες. Η ποψ μας εναι τι οι σχετικς δυναττητες που διαθτει μλις αρχζουν να διαφανονται και τι η τεχνολογα για πολλοστ φορ θα επιδρσει καταλυτικ.

[3]   Η Πνκα ταν να μρος στους πρποδες της Ακρπολης των αρχαων Αθηνν που συνερχταν η Εκκλησα του Δμου για λβει αποφσεις μετ απ δημσια διαβολευση επ θεμτων της αρμοδιτητς της. Ττοια θματα ταν η θσπιση νμων, η κρυξη πολμων, η εκδκαση μεγλων αδικημτων που διπρατταν ρχοντες η πολτες και γενικ η λψη μγιστης σημασας αποφσεων που αφοροσαν στους πολτες και την πλη-κρτος των αρχαων Αθηνν.

[4]  Για μια εξαιρετικ βατ εισαγωγ στη σχση αυτν των αποτελεσμτων με την Αθηνακ και την ψηφιακ δημοκρατα βλπε Δ. Κυριαζς, Ψηφιακ Δημοκρατα: Η Επδραση της Σγχρονης Φυσικς και της Ψηφιακς Τεχνολογας στη Δημοκρατα, Αθνα: Εκδσεις, νωση Ελλνων Φυσικν, Αθνα 2009.

[5]  Με λλα λγια, μπορε να εκπληρσει η ηλεκτρονικ δημοκρατα τις εξς προδιαγραφς μιας αποτελεσματικς δημοκρατας που ανλυσε ο R.A. Dahl (Democracy and Its Critics, New Haven: Yale University Press, 1989, σσ. 113, 143): Να υπρχει επαρκς συμμετοχ των ατμων που θα εκφρζουν τις προτιμσεις τους με ιστητα ευκαιρας συμμετοχς. Η κθε προτμηση του ψηφοφρου να λαμβνεται υπψη (ιστητα ψφου). Το τομο να χει λες τις αναγκαες πληροφορες για τις επιπτσεις της  απφασης που καλεται να αξιολογσει ως προς το συμφρον του. Το τομο  να γνωρζει τις εναλλακτικς πολιτικς που μπορε να υλοποιηθον για κποια απφαση απ την κυβρνηση λλη δημσια αρχ.

[6]  Για μια ανασκπηση της βιβλιογραφας σ’ αυτ και σε πλεστα σα λλα σχετικ θματα, βλπε τα αντστοιχα ρθρα τα οποα περιλαμβνονται στο συνεδριακ τμο Electronic Democracy, Information Society and Citizen’s rights, Athens: A. N. Sakoulas Publishers, 2003.

[7] Στο ρθρο τους Ηλεκτρονικ Ψηφοφορα μσω Internet: Ουτοπα η Πραγματικτητα;, το  οποο περιλαμβνεται στο συνεδριακ τμο που αναφρθηκε στην προηγομενη υποσημεωση, οι ερευνητς  Ε. Μγκος, Β. Χρυσικπουλος, Ν. Αλεξανδρς και Μ. Πολος επισημανουν τι  δεν πρπει να περιμνουμε τι θα μπορσουν να αντιμετωπιστον λα τα ζητματα ασφαλεας που τθενται και το σστημα της ηλεκτρονικς ψηφοφορας να παραμενει πρακτικ και λειτουργικ. Εκτιμον μως τι να σστημα τουλχιστον τσο ασφαλς σο τα παραδοσιακ εκλογικ συστματα θα γνει εφικτ (σ. 537).

[8] Η μεση δημοκρατα εφαρμζεται σε μεγλο βαθμ στην Ελβετα (στο διστημα 1945-88 χουν γνει 311 δημοψηφσματα) πως και σε σημαντικ βαθμ στην Ιταλα (1945-88, 47 δημοψηφσματα), Να Ζηλανδα (1945-88, 26 δημοψηφσματα),  Αυστραλα (1945-88, 24 δημοψηφσματα), Ιρλανδα (1945-88, 21 δημοψηφσματα), εν στην χρα μας, για την δια περοδο,  μνο 4,  βλ. Μ. Schmidt  Demokratietheorien: Eine Einfuhrung, 2000, Ελλην. μετφ. Θεωρες Δημοκρατας, Αθνα: Σαββλας,  2004, σ.  403).

 

 

-Σχλια

/ (θα πρπει να κνετε login για να αναρτσετε νο σχλιο)

-

 

 

2009-2012 ALL ABOUT WEB ( , Web development, )