Digital Direct Democracy
   
e-mail
-
-
 
- -
  - |
 
     
-  

 

 

Ανμεσα στην ννοια της δημοκρατας και την ννοια της πνευματικτητας υπρχει να χσμα αγεφρωτο, που οφελεται στην ερμηνεα που χει γνει στις δο αυτς ννοιες – και ταν λμε «ερμηνεα» εννοομε την ερμηνεα που τους γνεται στην καθημεριντητα του ανθρπου και χι την επσημη ερμηνεα εκενην των διανοουμνων (χωρς, ββαια, να τις αποκλεουμε). Στην μεν δημοκρατα (τη φιλελεθερη που σχυσε ς σμερα) κυραρχη θση στην αντληψη των ανθρπων χει η ελευθερα ως μα απαλλαγ απ δεσμεσεις ευθνες οποιουδποτε εδους, εν η πνευματικτητα παραμνει κτι περκλειστο σε τυπικς συμπεριφορς και αντιλψεις του παρελθντος που αντιμχονται τελικ χι μνον την παραπνω ελευθερα αλλ και την ελευθερα γενικ.

Ως συνπειες αυτο, ο ηθικισμς και η ασυδοσα εναι τα αντστροφα αλλ συμπληρωματικ αποτελσματα αυτς της διαστρβλωσης των εννοιν της ζως μας και εμαστε πλον αναγκασμνοι να ασχοληθομε με αυτ το πρβλημα. Εξλλου, η δημοκρατα που εγκαθδρυσε ο Σλωνας στην αρχαα Αθνα και αρτιθηκε απ τον Κλεισθνη αρκετ αργτερα δεν μπορε να αναπαργεται ορθ σε κθε στιγμ της ιστορας, γιατ εν τω μεταξ γνονται στρεβλσεις. Αυτ οφελεται στο τι δεν εναι ακμη κατακτημνη πραγματικ – μνον που πρπει να το δομε καθαρ και να μην χουμε αυταπτες γι’ αυτ. Επιπρσθετα, η αναπαραγωγ δεν θα ταν το ορθ, γιατ πρπει να βανουμε προς το μλλον και χι απλ να αναπαργουμε το παρελθν. Επομνως, η τυπικ ανακρυξη της δημοκρατας δεν σημανει πως υπρχει αληθιν.

Απ αυτ τη σχση Ελευθερας και Πνευματικτητας λεπει η ευθνη. Η ευθνη αποτελε τον συνδετικ κρκο της ελευθερας, της δημοκρατας και της πνευματικτητας και εναι αναγκαο στοιχεο της λακς κυριαρχας, δηλαδ της πολιτικς βολησης των πολιτν.  Δεν μπορε να υπρξει δημοκρατα χωρς ευθνη, πνευματικτητα και ελευθερα, οτε αληθινς και ενεργς πολτης, οτε πνευματικς νθρωπος χωρς ευθνη απναντι στην κοινωνα και τον κσμο αλλ και στην ελευθερα. Η ευθνη δεν εναι μα παθητικ ανληψη υποχρεσεων, αλλ μα αυτοεγκαινιαζμενη υπευθυντητα με πλρη ενεργτητα στην εκπλρωση των δικαιωμτων του διου του εαυτο και των λλων. Η αληθιν ευθνη αντιλαμβνεται εντητα και ολτητα μαζ με το τομο.

Η Ελευθερα και η Πνευματικτητα φαινντουσαν μχρι τρα δο ννοιες απλς και εκολα προσδιορσιμες, αλλ αυτ εναι απλυτα ψευδς. Η δια η ελευθερα εναι κφραση πνευματικτητας και η πνευματικτητα δεν μπορε να υπρξει χωρς ελευθερα και ευθνη. μως η ελευθερα κατντησε μα ασυδοσα και η πνευματικτητα μα σειρ απ στερες συμπεριφορς τυποποιημνες που πρσβαλλαν την ελευθερα αλλ και το πνεμα εν γνει.

 

Στο παρν θα κνουμε μνον κποιες αναφορς στην πνευματικτητα.     

Η πνευματικτητα περιορστηκε σε ορισμνους τομες πως η θρησκεα, η φιλοσοφα και η τχνη, οι οποοι διεκδικον την αποκλειστικτητα, αλλ συνθως δεν διαθτει τα αναγκαα στοιχεα αληθινς κοινωνικτητας που θα αποτελοσαν δεγματα ευθνης. Αυτ συμβανει, γιατ ο αποκλεισμς των υπλοιπων τομων της ζως εμποδζει την επικαιροποηση της αντληψης για το πνεμα. Συμπεριφορς που προσιδαζαν σε παλαις εποχς, ακμη και αν ττε ταν ενδεικτικς πνεματος, σμερα λειτουργντας σε να ττοιο πλασιο αποκλεισμο θα αποτελοσαν αντιπνευματικτητα, γιατ θα δειχναν ψυχολογικ προσκλληση και εξρτηση απ εδωλα του παρελθντος, που γνονται εδωλα απλς και μνον επειδ πλον δεν μπορον να ανιχνεσουν τις πιο πολπλοκες ζωντανς ανγκες του παρντος και δεν σκοπεουν στην εκπλρωση υπεθυνης κοινωνικτητας αλλ στην εκπλρωση μιας προσωπικς επιθυμας και ψευδασθησης. Μλιστα, στις ακραες σημερινς παγκσμιες και τοπικς συνθκες η ανεπρκεια της πνευματικτητας προβλλει πολ ντονα και γλαφυρ.

λλο στρεβλ χαρακτηριστικ που ονομζεται πνευματικτητα εναι η φυγ απ το κοινωνικ γγνεσθαι. Η φυγ καθεαυτ δεν εναι κτι αρνητικ, αλλ αν εναι κυραρχη,  αυτοσκοπς και μη αναγκαα, ττε δεν πρκειται για πνευματικ δεγμα αλλ για ατομισμ. Τα ρια εναι δυσδικριτα. Η αληθιν πνευματικ «φυγ» δεν εναι απσυρση και αδιαφορα για τον κσμο αλλ, κατ την ποψ μας, εκενη η ματι που δεν εγλωβζεται μσα στα πργματα του κσμου και μπορε να διακρνει πρα απ τον περιορισμ που επιβλλει το παρν. Ταυτχρονα, κατανοε τα συμβανοντα, ενδιαφρεται ενεργ και προσπαθε να διακριβσει τα επμενα κατλληλα βματα και χι να επιβλλει να επιθυμητ εδωλο, ετε σχετο προς το παρν, ετε στρεβλ. Να δσουμε να παρδειγμα ορθτητας απ την ρωμακ ιστορα: ο Κιγκιντος, ρωμαος πατρκιος, αρεσκταν στην αγροτικ ζω του αλλ το 458 π.Χ. κλθηκε να αναλβει την διακυβρνηση  του ρωμακο κρτους ως δικττορας για να αντιμετωπσει τους εχθρος της Ρμης και μλις αυτ επιτεχθηκε (πολ σντομα, εντς 16 ημερν!) ξαναγρισε στα χωρφια του – την στιγμ που λλοι ραδιουργον και σκοτνουν για τους θρνους. Η συνεδησ του κινθηκε με συνπεια ανμεσα στην πρξη και την απσυρση, κρατντας και τα δο στην περιοχ του πνεματος λγω της επιδειχθεσας ευθνης. να παρδειγμα καιρης επιβολς προτπου δθηκε στη δεκαετα του 1970 απ τους Ερυθρος Χμερ στην Καμπτζη, που προσπθησαν να οικοδομσουν ναν αγροτικ πολιτισμ μακρι απ τις πλεις με βαιο τρπο, πργμα που κατληξε στο να σκοτσουν απνθρωπα 1.700.000 ανθρπους μσα σε 4 χρνια! Και δεν συζητμε καν για το αν ταν ορθ σαν πρτυπο αυτ που συνλαβαν. Εναι και τα δο ακραα παραδεγματα, το να παρδειγμα ορθτητας και κοινωνικτητας και το λλο απανθρωπις. Αλλ το πνεμα πντοτε συνδεται με τον ορθ ανθρωπισμ και την βαθι κατανηση των συνθηκν χωρς προσκλληση σε εδωλα του ιδανικο.

Η πνευματικτητα μως χει καταλξει να εναι η ενασχληση με τα πργματα του πνεματος, πως γνεται κανες «φιλσοφος» επειδ διαβζει φιλοσοφικ βιβλα, εν το πνεμα δεν μπορε να εναι σχετο προς τον σκοπ των δραστηριοττων προς το πς και πσο επιδρ στην εξλιξη της ανθρπινης συνεδησης. Για παρδειγμα, μα ενσυνεδητη αντιπνευματικ επιλογ δεν μπορε να θεωρεται πνεμα, επειδ απλς κποιος πρασε απ τον τομα αυτν και ασχολθηκε με τις ννοιες του, εν τελικ τις απρριψε. Η απρριψη δεν εναι πντοτε τυπικ αλλ συχντατα εναι κατ’ ουσαν απρριψη, πως π.χ. μπορε κποιος να διακηρσσει τη δικαιοσνη και να διαπρττει ατιμες, να απορρπτει τη δικαιοσνη ευθως, να αποκαλε δκαιο το δικο.

Ως πνεμα θεωρεται συχν η σκψη και η παιδεα. μως το πνεμα εναι πλρες σκοπο που εναι αδνατον να χωρσει να εκπληρωθε με τις γνσεις και τις τυπικς συμπεριφορς. Επσης, η γνση δεν εγγυται την κατανηση, δηλαδ την σε βθος αντληψη, αλλ μπορε να αποτελε μα επιφανειακ προσγγιση.

Απ το λλο μρος, εναι απαρδεκτο να θεωρεται τι η γνοια αποτελε θρα για το πνεμα. Η γνοια δεν οδηγε σε ελευθερα οτε σε ευθνη – και η πνευματικτητα χωρς αυτ τα δο δεν εναι νοητ. Η γνση εναι να μσον, να φως που ρχνεται στα πργματα, που μως δεν αρκε, για να οδηγσει σε αληθιν κατανηση και τελικ επιλογ. Το κνητρο παζει σημαντικτερο ρλο. Ββαια, συχν απαιτεται να επιλξουμε σε συγκεκριμνες περιπτσεις το ορθτερο το λιγτερο κακ ανμεσα σε λλειψη γνσης και γνσης. Οπτε, π.χ. μια αθωτητα συνδυασμνη με γνοια θα εναι προτιμητα απ μια απνθρωπη γνση. Η τυποποηση των εννοιν θα ταν, επομνως, εγκληματικ. Εκτς τοτου, η φση της γνσης θα πρπει να αναλυθε και να διευκρινιστε, γιατ δεν συμππτει κατ’ ανγκην με τις γνσεις. Το ζτημα αυτ εναι τρομερ περπλοκο και θα διευκρινζεται στον βαθμ που η αντληψ μας βαθανει, γιατ η γνση εναι ννοια πολυσμαντη – ομοως και η γνοια ως αντθετ της.

Εν κατακλεδι, η πνευματικτητα δεν εναι να τυπικ στοιχεο, αλλ εκενη η λεπτ αξα που εννει τις μεγλες ιδες σε να λο. Αυτ θα μποροσε να βοηθσει για μια αληθιν δημοκρατα που εννει εναρμονισμνα τα μρη της εν ελευθερα, που το πλθος θα εξφραζε τις τσεις και αρχς της δημοκρατας και χι τη δναμη των αριθμν – γιατ η δημοκρατα δεν μπορε να εναι μνον μα τυπικ διαδικασα αλλ πρωτστως θμα σκοποθεσας και κφραση ορθς σχσης λου και μρους καθς και των μερν μεταξ τους.

Η ελευθερα, απ το λλο μρος, χει καταντσει ασυδοσα, επειδ ακριβς ξεχστηκε το πνεμα. Αντ να εναι πνευματικ κφραση, γινε κφραση επιθυμας. Η πνευματικτητα της ελευθερας σημανει τι αυτ εκφρζεται ορθ μνον σε συνδυασμ με τις λλες μεγλες ιδες της ιστητας και της αδελφτητας, πργμα που ισχει ομοως και για τις λλες δο, γιατ αν παρατηρσει κανες προσεκτικ, θα διαπιστσει τι αυτς αλληλοσυμπληρνονται αποκλεοντας την αυθαιρεσα και την αυτοαναρεσ τους. Δεν μπορε κανες να επιλγει ,τι του αρσει απ την εντητα αυτ, που εμες τη χωρσαμε αυθαρετα σε μρη.

Επομνως, η ελευθερα και η πνευματικτητα δεν μπορον να εναι αντικεμενα επιθυμας οτε να εκφρζουν προσωπικ επιθυμα. Εκφρζουν και οι δο ευαισθησα τσο απναντι στην καθολικτητα σο και στην ατομικτητα, επιχειρντας να τις εναρμονσουν. Σε αυτ το σημεο εναι που ανακπτει για εμς τους ανθρπους η μγιστη δυσκολα στην ερμηνεα και την κατανηση αυτν των αρχν-ιδεν. Τυποποιομε την ιστητα και μλιστα ενοτε με φθνο, ταυτζουμε την αδελφτητα με να αδναμο συνασθημα γεμτο αδιακρισα και την ελευθερα με την ασυδοσα και την αποξνωση. Την δε πνευματικτητα την περιχαρακνουμε σε πολ στεν ρια, που συχν εναι χι μνον στεν αλλ και αντιπνευματικ.

Η πνευματικτητα χει ρρηκτη σχση με τις Μεγλες Ιδες. Πντοτε υπρχουν μεγλες ιδες πσω απ οποιαδποτε κφραση της πνευματικτητας και αντστροφα, και πντοτε η πνευματικτητα επιχειρε να απελευθερσει τον νθρωπο απ τα δεσμ των ειδλων που φτιχνει ο διος το περιβλλον του. Γι’ αυτ η πνευματικτητα δεν μπορε να αποτελε η δια εδωλο, γιατ αυτ θα αναιροσε τον χαρακτρα της ως απελευθερωτ.

Αλλ πς εναι δυνατν ο σημερινς νθρωπος να εγερθε σαν νθρωπος και χι σαν καταναλωτς υποταγμνος σε φαντασιακς ανγκες, και να επιχειρσει την ανερεση διεξδου στα τερστια προβλματα της εποχς του; «Εναι ηρωισμς πια, πιο μεγλος απ την ισχ του ξφους πνω στον Γρδιο Δεσμ, το να πεσεις τον εγκφαλο της τηλερασης για να ρλο πιο μεγλο απ αυτν του θεατ και του καταναλωτ»[1]. 

 

H Ιωννα Μουτσοπολου εναι Δικηγρος και Μλος της ΜΚΟ Σλων

solon.org.gr 

 

 

 

 

[1] Γιννης Ζσης, «Η ιστορικ κρση του σγχρονου κσμου», ανκδοτο κεμενο 2003.

 

 

 



 

 

-Σχλια

/ (θα πρπει να κνετε login για να αναρτσετε νο σχλιο)

-

 

 

2009-2012 ALL ABOUT WEB ( , Web development, )