Digital Direct Democracy
   
e-mail
-
-
 
- -
  - |
 
     
-  

;

 

 

Μια γενικ αποδεκτ γνμη εναι το τι οι ιδες πηγζουν επιβλλονται αποκλειστικ απ τις συνθκες. Αυτ εναι μια ολτελα αστρικτη ποψη και πιστεουμε τι στηρζεται στην κοιν καταθλιπτικ εντπωση τι ο νθρωπος αποτελε ρμαιο των συνθηκν παθητικ δκτη των συμβντων της κοινωνικς και φυσικς ζως. Αυτ η αντληψη ενισχει την ασθηση της παθητικτητας και μηδαμιντητς του, εν ταυτχρονα τον απαλλσσει απ το βρος της ευθνης του να αντιδρσει και να ανταποκριθε ορθ και γκαιρα σε αυτς τις συνθκες. Και πως ο νθρωπος θεωρεται ρμαιο των εξωτερικν συνθηκν, που πντοτε κποιοι λλοι λλογοι λογοι παργοντες δημιουργον, με τον διο τρπο θεωρονται και οι ιδες ως γεννματα των συνθηκν. Δηλαδ, οι συνθκες εναι αυτς που ορζουν και τον νθρωπο και τις ιδες. Αυτ το συμπρασμα βγανει απ το τι πντοτε οι ιδες αναδονται πειτα απ συνθκες πιεστικς, ταν ο νθρωπος εξαναγκζεται να δρσει.

Εναι μως τα πργματα τσο απλ και ξεκθαρα;

Πιστεουμε πως χι. Τα φαινμενα εναι να απλ εδωλο του πλθους των γεγοντων της ζως και της αιτιατς αλυσδας τους, που εμπλκονται οι σκψεις, οι επιλογς, οι δρσεις, οι επιρρος σε να πολπλοκο συνεκτικ σνολο που τελικ καταλγει να προκαλε τα φαινμενα που αντιμετωπζουμε. να μεσο παρδειγμα εναι η οικονομικ κατσταση της εποχς μας.

Δηλαδ, χουμε σε ναν συνεκτικ και ζωνταν ιστ τα εξς στοιχεα: τις συνθκες, τη συνεδηση του ανθρπου και τις ιδες αρχς. Ειδικτερα:

1) τις συνθκες, που εμππτουν τσο οι φυσικς συνθκες π.χ. το κλμα, η σωματικ διπλαση, σο και οι κοινωνικς συνθκες π.χ. φτχεια, πλεμος, ευημερα.

2) τηv συνεδηση των ανθρπων, της οποας ο ρλος σε ατομικ και συλλογικ εππεδο δεν λαμβνεται σχεδν καθλου υπψη, εν αποτελε την πηγ του κοινωνικο γγνεσθαι. Η συνεδηση εναι αυτ που περιλαμβνει και την παθητικτητα ετε ως επιλογ ετε ως αναπφευκτη αδυναμα. Η συνεδηση μως, ετε παθητικ ετε ενεργητικ, δημιουργε συνθκες συμβλλει στη δημιουργα τους.

Οι κοινωνικς συνθκες δημιουργονται στον μεγαλτερο βαθμ απ τον διο τον νθρωπο. Το τι μπορε λγοι νθρωποι να τις κατευθνουν δεν χει σημασα, γιατ που υπρχουν νθρωποι υπρχουν και ανθρπινες σχσεις, δηλαδ δρντα υποκεμενα εκ των οποων το καθνα χει ναν βαθμ αυτοβουλας και αυτεξουσιτητας. Η αυτεξουσιτητα εκφρζεται αφ’ ενς μεν στη δυναττητα της δρσης και αφ’ ετρου στην ικαντητα της συνεδησης για επιλογ. Εναι πιθανν η συνεδηση να γνωρζει και να επιλγει το ορθ, αλλ η αντπαλη δναμη να εναι υπρτερη, οπτε θα μπορομε να πομε τι οι εξωτερικς συνθκες εναι ανυπρβλητες. Αν μως η δια η συνεδηση εναι αυτ που υπνττει, ττε τα πργματα εναι ολτελα διαφορετικ – και αυτ εναι το σνηθες. Επσης, σως η συνεδηση να ταν αδιφορη, ττε που το τομο θα μποροσε να παρμβει αποτελεσματικ και να ξυπν ταν πλον οι συνθκες εναι ανυπρβλητες. Και σε αυτ την περπτωση ο νθρωπος εναι ο δημιουργς των συνθηκν με την επιλεγμνη αδιαφορα του, γιατ η παθητικ συνεδηση συχν εναι επιλογ του ατμου και χει το δικ της συγκαλυμμνο μερδιο συμμετοχς στη δημιουργα των συνθηκν, γιατ επιτρπει να δημιουργσουν λλοι τις δσκολες συνθκες τις δημιουργε το διο.

3) τις αρχς ιδες που επιβλλονται απ την ανγκη για συλλογικτητα απ τη φση της συλλογικτητας και ενυπρχουν εν δυνμει στα πργματα. Αυτς οι αρχς εναι οι δυναττητες και, τελικ, οι τρποι εναρμνισης των ατμων με τη συλλογικτητα. λες οι ιδες που γνωρζουμε εναι σχετικς με τη συλλογικτητα, την παρξη του «λλου», στω και αν αυτς ο λλος εναι η φση ο διος ο εαυτς μας. Η συλλογικτητα δεν μπορε να αποφευχθε, γιατ ο νθρωπος εναι κοινωνικ ον και, εκτς τοτου, βρσκεται σε συνεχ σχση ακμη και με το βιο περιβλλον του, πργμα που τον αναγκζει σε συνεχ επαφ και αντδραση. Αυτς οι αρχς αποκαλπτονται σταδιακ στον νθρωπο , με λλα λγια, ο νθρωπος τις προσεγγζει λγω της ανγκης του για συλλογικτητα και το πσο καλ το κνει εξαρτται απ το βθος της συλλογικς συνεδησς του. Οι ιδες εναι  ελεθερες απ την επιθυμα μας και την μεση γνση μας, γιατ εναι ενπαρκτες στη φση τη δικ μας και των σχσεων, και, στον βαθμ που η φση μας και η σχση εναι αδιγνωστες, στον διο βαθμ εναι αδιγνωστες και οι ιδες, αποκαλυπτμενες σταδιακ. Το τι αυτ πτεται του φιλοσοφικο προβληματισμο δεν εναι κτι που εμες επιλξαμε αλλ εγγενς στα πργματα και σοι προσπαθον να το παρακμψουν απλς εθελοτυφλον. Φυσικ, δεν μπορε κανες να περιμνει να απαντσει στα φιλοσοφικ προβλματα της ζως για να δρσει, αλλ απλς πρπει να μην επιβλει ως πανκεια αυτ που δεν αποτελε τποτε λλο παρ μνον μια αναγκαα εργαλειακ και ταυτχρονα ατελστατη διαχεριση των συνθηκν λγω της γνοις του. Η ματι προς το μλλον πρπει να εναι απροκατληπτη και τσο ελεθερη σο εναι δυνατν, ακμη και απ τον αναπφευκτο περιορισμ στον οποο μας υποβλλει η φση μας.

Η επιβολ ως αναπφευκτης της αδυναμας του ανθρπου απναντι στις συνθκες  πρπει οπωσδποτε να καταπολεμηθε, αλλ κυρως πρπει να καταπολεμηθε ο  εφησυχασμς, η φαντασωση τι δεν υπρχει τποτε που να μπορε να διαχειριστε ο νθρωπος. Το παρδοξο και απαρδεκτο εναι τι ο νθρωπος, εν θεωρε τον εαυτ του ρμαιο των συνθηκν, αντιθτως θεωρε τους ισχυρος ικανος να δρσουν και να επιβλουν συνθκες σαν να εναι τα μνο αυτβουλα ντα – και γι’ αυτ τους επιρρπτει την ευθνη. Πρπει μως να απαντσουμε στο θεμελιδες ερτημα: Εναι δυνατν η αυτοβουλα η αυτεξουσιτητα να εναι χαρακτηριστικ μνον λγων ανθρπων; Φυσικ, η δναμη χει μεγαλτερες δυναττητες δρσης, αλλ δεν εναι δυνατν να υπρχουν τομα αυτβουλα και λλα μη αυτβουλα. Η αυτοβουλα εναι καθολικ αρχ για την ανθρωπτητα και αυτ πρπει να το δομε καθαρ.

Το τι ο ανθρπινος παργοντας παζει ρλο φανεται και απ δο παραδεγματα της ιστορας. Οι ιστορικς συνθκες στην αρχαα Αθνα κατληξαν στον Σλωνα που βαλε τα πρτα και επαναστατικ θεμλια της δημοκρατας, εν οι ιστορικς συνθκες στη Γερμανα του μεσοπολμου του 20ο αινα κατληξαν στον Χτλερ με τον ναζισμ. Ο λας με την κουλτορα του και τις επιλογς του παιξε και στις δο περιπτσεις σημαντικ ρλο, στη μα θετικ και στην λλη αρνητικ. Κθε εξωτερικ συνθκη προκαλε μα ανταπκριση του ανθρπου και αυτ ακριβς η ανταπκρισ του εναι το ζητομενο, γιατ εναι ανλογη με τη συνεδησ του και αποτελε δικ του επιλογ.

Σε τελικ ανλυση, δεν μπορομε να κρνουμε τα πργματα μνον απ τις συνθκες της τελευταας στιγμς, απ τις συνθκες μιας τελικς μχης που οι δυνμεις παρατσσονται σε να πεδο με πλρη ανπτυξη πως στον πλεμο, και που μπορε ο συσχετισμς δυνμεων να εναι συντριπτικ αρνητικς. Πρπει να τα κρνουμε μσα απ λο το ξετλιγμα των επιλογν και των γεγοντων στον χρνο, γιατ οι συνθκες δημιουργονται σταδιακ και το τλος δεν αποτελε παρ τη συνψιση σων κναμε και δεν κναμε σε μεγλο μκος χρνου.

σο οι νθρωποι εναι εγκλωβισμνοι στην ασθηση τι τα πντα πηγζουν ξω απ αυτος, τσο θα εναι ανκανοι να κατευθνουν τη ζω τους. Φυσικ, η δια η ζω και πλθος λλων πραγμτων δεν πηγζουν απ αυτος, αλλ σαφστατα χουν να σημαντικ μτρο δυναττητας να δημιουργον και να ασκον επιρρο στην κοινωνα τους και το περιβλλον.

Θα πρπει, λοιπν, να δομε ευκρινστερα τα κυραρχα πρτυπα και «ορματα» της ανθρπινης ζως, για να καταλβουμε αν υπρχει ντως μια εκ φσεως ανικαντητα για επιλογ και δρση αν υπρχει μα βαθτερη επιλογ για εφησυχασμ που οδηγε τον νθρωπο να ακολουθε πντοτε την οδ της ελχιστης αντστασης, για να εναι συχος για σον χρνο ζει. Πιστεουμε τι συμβανει κυρως το δετερο, ειδικ στον δυτικ κσμο, το οποο μλιστα επιτενεται απ το τι ο νθρωπος, φοβομενος τον θνατο, αισθνεται τι δεν υπρχει λγος να οραματζεται το μλλον παρ μνον το μεσο και χειροπιαστ. Σε αυτ την περπτωση οι ιδες, ως αναφερμενες στο μακριν μλλον, εναι μια «πολυτλεια» γι’ αυτν, ετε ευημερε ετε βρσκεται σε ανγκη, και δεν υπρχει ποτ ο χρνος ο λγος για να τις προσεγγσει. Επαφεται και απαιτε πντοτε απ λλους να σκεφθον και να ερευνσουν γι’ αυτν. Η ηθικ εναι απρροια των μεγλων ιδεν και σαν ττοια εναι επσης αδιξοδη γι’ αυτν, ωστσο αντιφσκοντας με τον εαυτ του επιθυμε να βρεθον ηθικο πολιτικο να λσουν τα προβλματ του, χωρς μως να ασχοληθε ο διος.

Αυτς οι αντιφσεις δεν πρκειται να λυθον, αν δεν αναλβει ο νθρωπος την ευθνη της ατομικς του ζως και το μερδι του στη συλλογικ ζω και αν δεν αντιληφθε και δεν πιστψει τι χει τη δυναττητα να γνωρσει την πραγματικτητα και να την επηρεσει. Ο καθνας μνος του μπορε να εναι αδναμος συγκριτικ, αλλ οι πολλο μαζ διαθτουν την αποφασιστικ δυναμικ του μλλοντος.

Μλιστα, η δημοκρατα εναι να μοντλο διακυβρνησης που, για να λειτουργσει αληθιν, απαιτε ανθρπους υπεθυνους και με δημιουργικ αυτοβουλα. Εναι το πολτευμα που συνδει τα τομα με τη συλλογικτητα και, επομνως, με το πεδο αρχν που αποτελε τον συνεκτικ ιστ λων των κοινωνικν υποκειμνων, ατομικν και συλλογικν.

 

 

Η Ιωννα Μουτσοπολου εναι Δικηγρος, Μλος της ΜΚΟ Σλων

 

(solon.org.gr)

 

 

2009-2012 ALL ABOUT WEB ( , Web development, )